Posted in Travelling

ბერგჰაინიდან გესტაპომდე

პირველივე დღიდან ქალაქი ისე მომეწონა, მგონია რომ იქ ვიყავი შინ და აქ ვარ სტუმრად. არც თუ ისე ბევრ ქალაქში ვყოფილვარ, მაგრამ ასეთი შეგრძნება, აქამდე არცერთ ქალაქს დაუტოვებია.

დღე I

1) ბერგჰაინი –  ალექსანდერპლაცის და ესკადოსის გემრიელი კერძების და ლუდის შემდეგ, ისე გამოვიდა, რომ ეს ნამგზავრი ხალხი პირველი ბერგჰაინს ვეცით, თუმცა, დაღლილობა იქით იყოს და ბერლინში პარასკევი საღამოს ჩაგდება, ჟანრის ყველა კანონის ღალატი იქნებოდა. წავედით კიდეც. სანამ ბერგჰაინამდე მიხვალთ, რას არ გაიგებთ, რა რჩევას აღარ მოისმენთ, როგორ შეხვიდეთ, როგორ იდგეთ, როგორ ისუნთქოთ, რა ჩაიცვათ, წინა ღამეს რა სიზმარი ნახოთ, რათა როგორმე მსოფლიოს ყველაზე ძნელად შეღწევად კლუბში მოხვდეთ, შიგ ტექნო სცენის ჭიპში.

წვიმდა, ადრე მივედით, დაახლოებით ღამის თერთმეტისთვის, სიბნელეში ჩაფსკვნილი და ჯმუხი ძველი ქარხნის შენობა, სულ მთლად მარტო იდგა, კაციშვილი არ იყო რიგში, გარდა იმ ხალხისა, რომელიც შესასვლელში დრაგებს გვთავაზობდა.  იქვე ახლოს, ჯიხურში ჩაის დასალევად და დროის გასაყვანად გადავინაცვლეთ. ამასობაში, თითო-ოროლა, შავებში ჩაცმული ადამიანი მოსულიყო, რომლებიც ჩვენსავით, შემოდგომის წვიმიან ფოთლებს კარგა ხანს ტკეპნიდნენ. სვენიც გამოჩნდა, ნარინჯისფერ ქურთუკში, არც ისე მაღალი და ოდიოზური, როგორიც წარმომედგინა, იქ მდგომ რამდენიმე ადამიანს აგვხედა – ჩაგხვედა რაღაცნაირი სათვალეებიდან და სტენსილიან რკინის კარში გაუჩინარდა.
– ჩაიცვი შავები
– ჩაიცვი ბოტასები
ჩვენ წინ რამდენიმე ადამიანის უარით გასტუმრების შემდეგ ვხვდები, რომ საქმე არც შავებშია და არც ბოტასებში. საქმე იმაშია, რომ რაც გაცვია, იმაში იდგე მყარად და თუ გინდა თუთიყუშივით აფერადებული მიდი, არ უნდა ნერვიულობდე და ცქმუტავდე იმაზე ფიქრით, შეგიშვებს თუ არ შეგიშვებს. არ შეგიშვებს? არ არის პრობლემა, ელექტრონული მუსიკის სამყაროს ყველაზე დედამოტყნულ უბანში დგახარ, წასასვლელი ნამდვილად გაქვს.

რიგი სწრაფად არ მიდის, როდესაც თქვენი რიგი მოვა, სვენი, სვენებ-სვენებით გათვალიერებთ ერთი-ორი წუთი და მაშინაც, როდესაც ჯერ კიდევ რიგში ხართ; ხან გიყურებთ, ხან არ, აკვირდება რამდენად დამაჯერებელი ხართ, რამდენად თქვენ ხართ ამ ტანსაცმელში და ბერგჰაინის კართან მომლოდინე. გეკითხებათ, რამდენი ხართ, თან რამდენჯერმე გეკითხებათ, ისე თითქოს ვერ გაიგო 1 მეტრის დისტანციაზე.

მეცვა ის, რაც მაცვია ბასიანზე, მტკვარზე, ხიდზე და სხვა კლუბებში და ვიდექი ისე, როგორც ვდგავარ ხოლმე ამ კლუბების რიგებში. არც მეტი, არც ნაკლები.

ბეტონის კედლების მიღმა ფოტოების გადაღება არ შეიძლება, ჩხრეკის დასრულების შემდეგ, ტელეფონის კამერებზე, მაშუქზე სტიკერებს აკრავენ. შესვლის თანხას ნაღდით იხდით და შედიხართ ღამის ბერლინში, იქ სადაც ყველა კედელი დანგრეულია. მცირე ლირიული, მაგრამ სულიერად მძიმე შესავლის შემდეგ კი, კისრის და კინჩხის მოსატეხი ტექნო იდება.

დღე II

2) ბერთოლდ ბრეხტის სახლ-მუზეუმი და დოროთეენშტადის სასაფლაო –  მძიმე ღამის შემდეგ გვიან გამეღვიძა, ნახევრად მოჭუტული თვალებით რუკაზე ძველი სასაფლაო და ბერთოლდ ბრეხტის სახლ-მუზეუმი შევნიშნე. ჩვენი სახლიდან ფეხით სავალ მანძილზე იყო. ისეთ ხასიათზე ვიყავი, ერთი კაი სასაფლაო ნამდვილად მისწრება იქნებოდა. სასაფლაო კი არა ბაღნარი იყო, ფერად-ფერად ფოთლებში და მწვანე ნარგავებში ჩარგული ძველი სასაფლაოები. შესასვლელიდან ხელმარცხნივ, დაახლოებით მესამე თუ მეოთხე საფლავია ბერთოლდ ბრეხტის და მისი მეუღლის – ჰელენ ვეიგელის. თაყვანისმცემლებს კალმები ჩაერჭოთ საფლავის ქვასთან, მეც დავუტოვე ჩემი ფანქარი, კი ვერაფერს დაწერს, მაგრამ მაინც.

ზუსტად გვერდით, ბრეხტის სახლ-მუზეუმია, სადაც 5 ევროდ შევედი. მუზეუმის გოგონამ, ბრეხტი, ჰელენი, ნაცისტებისგან დევნა, მარქსის სიყვარული, დევნილობაში ცხოვრება ბრეხტის და ჰელენას it’s complicated ურთიერთობა, ყველაფერი შემოდგომის ფოთლებივით თვალწინ გადამიშალა. ამ სახლში ბრეხტი 1953 წელს გადმოსულა, ძალ-ღონე არ დაიშურა, რომ ჰელენაც აქ გადმოსულიყო, თუნდაც იმ პირობით, რომ სახლის სხვა ნაწილში იცხოვრებდა. ასეც მოხდა, ჰელენა სახლის მეორე ნაწილში დასახლდა, რომელსაც შესასვლელიც ცალკე ჰქონდა. რაც უფრო დიდი და ნათელი იყო სამუშაო და სტუმრების მისაღები ოთახები, იმდენად პატარა და კელიას მსგავსი იყო ბრეხტის საძინებელი ოთახი, სადაც იგი გარდაიცვალა. მისაღები ოთახის ფანჯრები, პირდაპირ სასაფლაოს გადაჰყურებდა, სადაც დაკრძალული იყო ჰეგელი, ბრეხტის საყვარელი ფილოსოფოსი. ჩაიზე ჰელენს წერილობით ეპატიჟებოდა, ასევე ჰელენიც, წერილობით ატყობინებდა, სადილად ჩამოსვლაზე.  ჰელენი კულინარიით და ძველი, ვინტაჟური ჭურჭელის შეგროვებით ყოფილა გატაცებული. მის ოთახში ათას საოცარ, ფერად-ფერად ნივთს ნახავდით, სამზარეულოში კულინარიის შესახებ წიგნები, მათ შორის ცნობილი გერმანული სამზითვო წიგნი, ჰენრიეტა დავიდის “პრაქტიკული კულინარია”, ადრე ასეთი ტრადიცია იყო რომ ახალგათხოვილ გოგოებს ჩუქნიდნენო, კიდევ კარგი დღეს აღარ არისო, შვებით ამოისუნთქა მუზეუმის გოგომ. სამზარეულოში მოფუსფუსე ჰელენი ლომს ემსგავსებოდა, არავის მისთვის ხელი არ უნდა შეეშალა და ოთახში არ უნდა შესულიყოო.

არც სასაფლაო და არც სახლ-მუზეუმი დიდი არ არის, ჯამში ალბათ ერთი საათი დაგჭირდებათ.

3) ბერლინის კედლის მემორიალი და სადოკუმენტაციო ცენტრი – რუკის მიხედვით, ბრეხტის მუზეუმის შემდეგ, ესეც ფეხით სავალ მანძილზე იყო. მემორიალი 1998 წელს  მოეწყო ბერნაუს ქუჩაზე აკერშტრასეს კვეთასთან და მოიცავს შერიგების კაპელას, რომელიც დაკეტილი დამხვდა, ბერლინის კედლის სადოკუმენტაციო ცენტრს, კედლის 60 მეტრის სიგრძის ნარჩენს, ხსოვნის დაფას და დამთვარიელებელთა ცენტრს აუდიო, ვიდეო და ფოტო ინსტალაციებით, ინგლისურ და გერმანულ ენებზე. ბერლინის სადოკუმენტაციო ცენტრის ტერასაზე შეგიძლიათ ახვიდეთ და ზემოდან გადმოხედოთ მთელ ამ კომპლექსს, კედლის ჩათვლით.

4) ბაბილონ კროიცბერგი – კინოთეატრი კროიცბერგის რაიონში 1955 წლიდან, ორი პატარა დარბაზით, ლურჯი კედლებით და ოქროსფერი ფარდით. ბილეთი 7 ევროდან 10 ევრომდე ღირს. აჰა, შენ ბილეთი და სადაც გინდა იქ დაჯექიო, რომ მითხრეს კინაღამ ტირილი დავიწყე.  სადაც გინდა იქ დაჯექიო, აი ზუსტად ასე, და არა ისე, ჩვენთან როგორც არის ცენტრში დასაჯდომად გადაიხადე ამდენი და გვერდებში დასაჯდომად ამდენი.  ფილმის დაწყებისას, ეს ოქროსფერი ფარდა რომ გადაიწია და დასრულებისას ისევ დაიხურა, მანდ მართლა ამიწყლიანდა თვალები. აი, ასეთი პატარა დეტალები გვაღელვებს ხოლმე ადამიანებს.  ჰო, აქ Blade Runner ვნახე, რასაკვირველია ორიგინალი ვერსიით და გერმანული სუბტიტრებით.

დღე III  

5) ჰამბურგის რკინიგზის სადგური – ჰამბურგი-ბერლინის ძველ რკინიგზის სადგურში განთავსებული თანამედროვე ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი, ყურის ძირში გვქონდა. გარედან გვარიანად დიდი მუზეუმი ჩანდა, მაგრამ შიდა მასშტაბებმა მოლოდინს გადააჭარბა. აი, რომ გგონიათ მუზეუმის ნახვას მორჩით და უკმაყოფილების შეგრძნება გაქვთ, მაშინ იწყება მთელი კინო. დაახლოებით, საათნახევარი ან ორი საათი დაგჭირდებათ, მუზეუმის მუდმივ კოლექციაშია ანსელმ კიფერის, რობერტ როშენბერგის და ენდი უორჰოლის ნამუშევრები.

6) რაიხსტაგი – ქანთარიასგან განსხვავებით, რაიხსტაგზე მოსახვედრად წინასწარი რეგისტრაცია გჭირდებათ. მე ვერ მოვასწარი, ამიტომ უბრალოდ ჩავურბინე და რასიზმის წინააღმდეგ აქციას შევუერთდი, რომელიც მიემართებოდა ბრანდებურგის კარიბჭისკენ. გზად გავიარეთ ტანკებიანი საბჭოთა მემორიალი, კარიბჭესთან აქცია-კონცერტი იყო და წავედი ჰოლოკოსტის მემორიალისკენ. That’s it.

7) კოლჰოფ თაუერი ე.წ. პანორამაპუნქტი –  101 მეტრი სიმაღლის შენობა პოტსდამის მოედანზე. 2000 წლიდან, თაუერის ბოლო სართულზე მოეწყო გადმოსახედი ტერასა, სადაც ნებისმიერ მსურველს, სულ რაღაც 7 ევროდ შეუძლია ავიდეს და დატკბეს ბერლინის პანორამული ხედებით. შენობა აღჭურვილია ევროპაში ყველაზე სწრაფი ლიფტით – წამში 8,6 მეტრი სიჩქარით. მთელ სიმაღლეს კი სულ რაღაც 20 წამში ფარავს. დიდი ხანი არც აქ დაგჭირდებათ, ჯამში ალბათ 10 წუთი გეყოფათ.

8) ჯაშუშების მუზეუმი – კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება ჯაშუშების მექაში, გვატყობინებს მუზეუმის მწვანე პოსტერი. მუზეუმი აღჭურვილია ვიდეო, აუდიო, ფოტო, კრიპტოგრაფიული ინსტალაციებით და დანადგარებით. ათასგვარი საინტერესო ნივთით, რომელსაც ჯაშუშები იყენებდნენ სხვადასხვა ეპოქაში, საწამლავების კუთხე, ფოტოკამერების, იარაღების და ა.შ.

დღე IV

9) Merhingdamm Station – აქ რამდენიმე ე.წ. vintage store შემოგხვდა, ვისაც ვინტაჟური ტანსაცმელი, ფეხსაცმელი, ჩანთები გაინტერესებთ, ამ სადგურის მიმდებარე ქუჩები მოგეწონებათ.
10) ვესტუმრეთ აზიზა სადიკოვას – გერმანიაში მოღვაწე წარმოშობით უზბეკ კომპოზიტორს.
11) ბერლინის მოლი – ესეც პოტსდამის მოედანზე მდებარეობს, შეგიძლიათ იშოფინგოთ, გვიან საათზე იკვებოთ და შეისვენოთ.

დღე V

12) მაგდებურგი –  პატარა და ათას უბედურებაზე გადამხტარი ქალაქია. ჯერ ომიანობის დროს თითქმის 30000 კაცამდე გაწყვიტეს, მერე ჭირი დაერიათ, მერე ხანძარმა უწიათ და მოკლედ, რაც გადარჩა, ის ვნახეთ ამ მშვიდ და პოზიტიურ ქალაქში.  ქალაქის ყველაზე მნიშვნელოვანი ღირსშესანიშნაობა, მაგდებურგის საკათედრო ტაძარია, 100 მეტრი სიმაღლით, ყველაზე მაღალი ტაძარი აღმოსავლეთ ევროპაში და გოთიკური არქიტექტურის უძველესი ძეგლი გერმანიაში; ასევე XI საუკუნის სამონასტრო კომპლექსი, სადაც დღეს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმია მოწყობილი. აქვე ნახავთ. Hundertwasser House – ე.წ. ვარდისფერი ციტადელი, რომელიც ქალაქში 2005 წელს აშენდა. და მდინარე ელბა, თუმცა სანაოსნო წყლის ხიდის ნახვა ვეღარ მოვასწარით.

  დღე VI –  Neukölln

ეს არის ქალაქი ქალაქში, ცალკე მდგომი, დამოუკიდებელი პიროვნება.  ამ რაიონს თითქმის მთელი დღე მივუძღვენი და ნახევარიც ვერ მოვილიე. ყველაზე მეტი ემიგრანტით დასახლებული,  ძალიან მრავალფეროვანი და საინტერესო რაიონი საშაურმეებით, სიმიტებით, თურქული ჩაით და ნუგბარით, ჩადრების და გრძელი კაბების მაღაზიებით – ერთი სიტყვით, კულტურული, რელიგიური თანაცხოვრების და თან დაპირისპირების საუკეთესო ნიმუშია.

13) KINDL Center for Contemporary Art –  კონტემპორარული ხელოვნების ცენტრი – ნოეკიოლნის ერთ-ერთი შთამბეჭდავი ადგილია, გარშემო სახასიათო, სტენსილიანი ურბანული ლანდშაფტით – აწ უკვე ყოფილ ლუდსახარშ ქარხანაში განთავსებული კონტემპორარობები და სიღრმეები.

14) NEUES OFF – ამ ძველ ზურმუხტისფერ სკამებიან და ფარდებიან კინოდარბაზში ნახავთ  როგორც გერმანიის, ასევე სხვა ქვეყნების ფილმებს ორიგინალში, ინგლისური სუბტიტრებით. აქ ვნახე რუბენ ოსტლუნდის THE SQUARE, 2017 წლის კანის ოქროს პალმის რტოს ლაურეატი ფილმი, მაგრამ ამაზე სხვა დროს.

15)  Kino Arsenal – აქ ქართული კინოს კვირეული იყო და ზუსტად ამ დღეს აჩვენებდნენ სალომე ჯაშის ფილმს “დაისის მიზიდულობა”. ჩვენებას სალომე ჯაში და ზაზა რუსაძეც ესწრებოდნენ.

დღე VII

16) ტერორის ტოპოგრაფიის მუზეუმი – გზად,  Die Espressionisten-ში უგემრიელესი კაპუჩინო ავიღე და იქვე, მუზეუმისკენ გავემართე. გესტაპო, SS-ის სამეთაურო შტაბი, უშიშროების სამსახური (SD), რაიხის უშიშროების მთავარი სამმართველო (RSHA) სწორედ ამ ადგილზე იყო განთავსებული, დღეს კი ტერორის ტოპოგრაფიის მუზეუმია. პირველი, რასაც ხედავთ გესტაპოს ოთახების ნარჩენი კედლებია, და გესტაპოს საპატიმროში შესასვლელი კარის ნანგრევები. 2015 წელს, მილიონზე მეტი მნახველით მუზეუმი ბერლინის ისტორიული ადგილების სათავეში მოექცა. ამ თემაზე ბევრი ფილმი მინახავს, მხატვრული, დოკუმენტური, წამიკითხავს, მუზეუმებიც დამითვალიერებია, მაგრამ ასეთი საინტერესო, ჩემთვის აქამდე უცნობი ისტორიებით, კარგი აქცენტებით და თავად ლოკაციის მნიშვნელობიდან გამომდინარე, საკმაოდ დამძიმებული და შთაბეჭდილებებით სავსე გამოვედი მუზეუმიდან. აღსანიშნავია რომ მუზეუმში შესვლა უფასოა, არადა ტერორი ყველაზე კარგად იყიდება და გაიყიდებოდა კიდეც. ამ მუზეუმში დრო როგორ გავიდა ვერ გავიგე, თითქმის სამი საათი გავატარე.

17) ფოტოგრაფიის მუზეუმი – მუზეუმის მუდმივ კოლექციაშია ჰელმუტ ნიუტონის პირადი ქონება, ფოტოკამერები, ლინზები, სპეციალურად მისთვის შექმნილი ნიუტონმობილი, ფოტოები, ტანისამოსი, სამუშაო მასალა, სტუდიაში მუშაობის ვიდეოკადრები. 19 ნოემბრამდე შეგიძლიათ ნახოთ ჰელმუტ ნიუტონის “UNSEEN” და მარიო ტესტინოს “UNDRESSED” კოლექციები.

 

ფოტოები სმარტფონიდან ^_^

This slideshow requires JavaScript.

 

ბერლინი – ნაწილი I

Posted in კულტურა

Music Breaks Free – ფესტივალი ღია ცის ქვეშ

დღეს იწყება 5 დღიანი მუსიკალური ბედნიერება ანუ TBILISI OPEN AIR 2015 .  წლევანდელი მუსიკალური ფესტივალი შარშანდელთან შედარებით კიდევ უფრო გაუმჯობესდა, პირველ რიგში შემსრულებლების მრავალფეროვნებით, აქტუალურობით, ასევე ტერიტორიის მოწყობით და არა მხოლოდ. საფესტივალო ქალაქი წელს, თბილისის ზღვის მიმდებარედ, სპეციალურად ამ ღონისძიებისთვის მოეწყო.

Photo Credit - Tbilisi Open Air Facebook Page
Photo Credit – Tbilisi Open Air Facebook Page

ტერიტორიაზე მოეწყო რამდენიმე სცენა, ბარები, კვების პუნქტები, სამედიცინო დახმარების პუნქტი, კარვების ქალაქი და ა.შ.  მსურველებს შეუძლიათ იქირაონ კარავი მთელი ფესტივალის განმავლობაში ან რამდენიმე დღით. ასევე ხდება ფესტივალის ბილეთების შეძენაც, შეგიძლიათ შეიძინოთ დღიური ბილეთი ან მთლიანად, ფესტივალის აბონემენტი , რომლითაც დაესწრებით ფესტივალის ფარგლებში გამართულ ყველა კონცერტს.

ფესტივალის პირველი დღე, 3 ივლისი გაიხსნა რუსული როკ ჯგუფის აკვარიუმის ფრონტმენის ბორის გრებენშიკოვის პრეს კონფერენციით, სასტუმრო რუმსში. “აკვარიუმის” კონცერტი დღეს საღამოს გაიმართება Tbilisi Open Air-ზე.

20150703-DSC_3777

ფოტოები შარშანდელი ფესტივალიდან ჩემს ფლიკრზე   ^_^ 

Posted in კულტურა, საზოგადოება, History, Photography

ფოტოები საოჯახო ალბომიდან

დღეს თითქმის ყველას აქვს ფოტოკამერა ან ფოტოკამერით აღჭურვილი მობილური ტელეფონი, შესაბამისად შანსი იმისა, რომ რაიმე მნიშვნელოვანი ან უმნიშვნელო მოვლენა გამოგვეპაროს, ძალიან მცირეა.  თუმცა აქვე ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ ამა თუ იმ მოვლენას ან საერთოდ არავინ იღებს ან ძალიან ცოტა ფოტოგრაფია წარმოდგენილი.

მოდით, ცოტა ხნით დავბრუნდეთ წარსულში, პირველი, რაც მახსენდება, ჩემი სოფლის სოფლის სახლში აღმოჩენილი ფოტოალბომებია (რეალურად პირველი შეხვედრა ზოგადად ფოტოგრაფიასთან), შემდეგ სოფლის ფოტო ატელიე მახსენდება, სადაც ორი ჩვენთვის ძალიან მნიშვნელოვანი ფოტო გადავიღეთ, ერთხელ ჩემს პატარა და – ძმასთან და ბიძასთან ერთად და ერთიც, ნათესავ გოგოებთან ერთად, დაბადების დღის და მთელი ღამე ქეიფის შემდეგ, დილას ნაბახუსევზე დავადექით ე.წ. მესურათეს. თბილისში მაცილებდნენ, მორიგი არდადეგების შემდეგ.

სამ თვიანი არდადეგების ერა მალე დასრულდა, მასთან ერთად ბავშვობაც, ფოტოებმა კი განსაკუთრებული მნიშვნელობა შეიძინა ჩემს ცხოვრებაში.

ძველებურ ატელიებს დღეს იშვიათად გადააწყდებით, თუმცა ამ ატელიეებში და ოჯახებში, მთელი საქართველოს მასშტაბით, ფასდაუდებელი არქივები დარჩა.  ცხადია, ეს განსაკუთრებით იმ პერიოდს ეხება, როდესაც ფოტოკამერა ფუფუნება იყო, თუ იღებდნენ ისევ და ისევ ატელიეებში ან ფოტორეპორტიორები ადგილობრივი ჟურნალ-გაზეთებისთვის.

ჩვენთვის ცნობილი და საჯაროდ გამოტანილი ფოტოები ძალიან მცირეა, წინა პერიოდებიდან თითზე ჩამოსათვლელი ფოტოგრაფები ვიცით, ფოტოებიც ცხადია მათი პირადი არქივებიდანაა შემორჩენილი ან კერძო კოლექციებიდან.

სამართლიანობა მოითხოვს აღინიშნოს, რომ გადაღებული ფოტოების უმეტესი ნაწილი მოგზაურების წყალობით არსებობს, რომლებიც სხვადასხვა დროს, სხვადასხვა ქვეყნიდან საქართველოს კუთხეებს სტუმრობდნენ. ზოგი ფოტოგრაფი იყო, ზოგიც უბრალოდ მოგზაური კამერით; გადაღებული ფოტოები ნაწილი საქართველოშია დაცული, ნაწილი საზღვარგარეთ, სხვადასხვა უნივერსიტეტების, ბიბლიოთეკების თუ მუზეუმების კუთვნილებაა.

როგორც ზემოთ აღვნიშნე, მნიშვნელოვანი არქივია კერძო კოლექციები, საოჯახო ფოტოალბომები, რომელიც თაობიდან თაობას გადაეცემა და წლიდან წლამდე მდიდრდება.

ასე ვთქვათ, “გასაჯაროებულ” საოჯახო ფოტოებს, პირველად სტამბოლის ძველ ქუჩებბში გადავეყარე. ფოტოები ქორწილებიდან, საოჯახო წვეულებებიდან, დაბადების დღეებიდან, ბავშვობიდან, სტუდენტობიდან, პირველი პაემნიდან და სხვა მნიშვნელოვანი ცხოვრებისეული მომენტებიდან, ქუჩაში იყიდებოდა, დაბეჭდილი თუ ფირების სახით.

არ ვიცი, ამ ადამიანებმა იციან თუ არა იმის შესახებ, რომ მათი ცხოვრებისეული მომენტები ხან ქურუშად და ხან ერთ ლირად იყიდება სტამბოლის ქუჩებში. შეიძლება იციან ან არ. თუმცა გამვლელისთვის მეტად საინტერესოა, წამებში შენს თვალწინ იშლება ამა თუ იმ პერიოდის ვიზუალური ისტორია. შესაბამისად, საოჯახო ალბომების ისტორიული და ფოტოგრაფიული მნიშვნელობის გამო, დანაშაული უფრო ასეთი ფოტოების არ გამოჩენა მგონია.

მაგალითად, როდესაც ჯეოსელის და ეროვნული ბიბლიოთეკის პროექტის “ციფრული ფოტომატიანე”-ს ფარგლებში სურამში, ერთ-ერთ ძველ ფოტოგრაფს ესტუმრნენ, აღმოჩნდა, რომ ფოტოგრაფი ორი თვის წინ გარდაცვლილიყო, ხოლო მის შვილს კი, ფოტოებით სავსე მთელი ექვსი ტომარა თონეში დაუწვავს, იმის გამო რომ ვერაფერში გამოიყენებდა და ბევრ ადგილს იკავებდა.

ასეთი ისტორიები ბევრია. თუმცა არსებობს საიმედო ისტორიებიც, ადამიანები, რომლებიც სხვებსაც უზიარებენ თავის ფოტოალბომებს გაცნობის, შესწავლის და დაცვის მიზნით.

მესტიასაც ამ მიზნით ვესტუმრეთ. ციფრული ფოტოარქივი დღითიდღე იზრდება, ქალაქიდან ქალაქში და სოფლიდან სოფელში სიარულით. მართალია, ფოტოების ავტორი ხშირად უცნობია, ხშირად მასზე გამოსახულ ადამიანებსაც ვერ იხსენებენ, მაგრამ ვუყურებთ ფოტოებს და ვხედავთ ადამიანებს, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს ადგილის შექმნაში, რომლებიც ქმნიან სვანეთს, ადგილის ისტორიას, იპყრობენ მწვერვალებს,  გაყავთ გზები, აგებენ სახლებს, ქმნიან კულტურის ცენტრებს, ბიბლიოთეკებს, სკოლებს, ადგილობრივ გაზეთს, ადამიანებს, რომლებიც დღეს უკვე აღარ არიან, რჩებიან ფოტოზე და ისტორიის განუყოფელ ნაწილად.

მესტია, 26.09.14

——-

"ნახტომი' - გურამ თიკანაძე
“ნახტომი’ – გურამ თიკანაძე
Posted in კინემატოგრაფია, კულტურა, Photography

როდის გაიღიმეს ფოტოზე პირველად?

ჰუ ვეის “ზეთის ლამფა” საუკეთესო მოკლემეტრაჟიანი ფილმი გახდა ბათუმის საავტორო კინოფესტივალზე . ფილმმა შემახსენა ერთი კითხვა, რომელიც ჯერ კიდევ ძველი საოჯახო ალბომების თვალიერებისას გამიჩნდა –  როდის გაიღიმეს ფოტოზე პირველად? 

Butterlamp
Butter Lamp –  Directed by Hu Wei

რატომ უყურებდა ობიექტივს ყველა კუშტი სახით? მყარი, აკადემიური პოზით და წელში გამართული ჯდომისას, მხრებში გამართული დგომისას, არავითარი მოდუნებული ან მოშვებული მდგომარეობა. ამ ამბავს არაერთი ახსნა აქვს, მათ შორის საკმაოდ დამაჯერებელი და არგუმენტირებულიც.

დავიწყოთ იქიდან რომ, ვიქტორიანულ ეპოქაში (1837-1901) ქცევის და სილამაზის განსხვავებული ეტიკეტი და სტანდარტები არსებობდა; იმ პერიოდში მოკუმული ტუჩები, პატარა პირი უფრო იყო მოდაში, ასე ვთქვათ და ლამაზადაც ასე მიიჩნეოდა. მაგალითად, ჩემი ჭიხვინისგან შეწუხებული ბაბოც ასე მეუბნებოდა ხოლმე, რომ როდესაც ქალი იცინის, ორ კბილზე მეტი არ უნდა გამოაჩინოს სიცილის დროსო.  მაშინ ფოტოგრაფის რეპლიკაც განსხვავებული ყოფილა, ნაცვლად ცნობილი გამოთქმისა “Say cheese”, ამბობდნენ “Say prune”  (ქართულად “თქვი კუშტი” უხდება მგონი 😀 ). და რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს, ამ პერიოდში, ღიმილს, სიცილს მხოლოდ ბავშვებზე, გლეხებზე და ლოთებზე შენიშნავდით.

გარდა ამისა, დღევანდელი ჩხაკაჩხუკისგან განსხვავებით, მაშინდელი ფოტოგრაფიაც ცხადია საკმაოდ მოუქნელი იყო, ექსპოზიციის დრო რამდენიმე წუთი, საათი შეიძლება ყოფილიყო. ასე მაგალითად, ნეპსის ცნობილი ფოტოს “ხედი ფანჯრიდან” გადაღებას რვა საათი დასჭირდა, ხოლო ნეპსის ჩანაწერების მოკვლევის შემდეგ გაირკვა რომ გადაღებას/ექსპოზიციას ზოგჯერ რამდენიმე დღე სჭირდებოდა.

პირველი ფოტო – გადაღებულია 1826 წელს.

მართალია, რაც დრო გადიოდა ექსპოზიციის დრო მცირდებოდა, თუმცა ფოტოგადაღება მაინც ხანგრძლივი პროცესი იყო, ამიტომ დიდხანს ღიმილიანი სახით დგომა ან ჯდომა, ასევე სხვადასხვა მოშვებულ/მოდუნებულ/სალაღობო პოზიციაში ყოფნა საკმაოდ რთული იყო. შესაბამისად, ადამიანები ფოტოებში ან სკამს ეყრდნობიან, ან მყარად სხედან, ან მაგიდაზე აქვთ ხელი ჩამოდებული, სხვადასხვა სახასიათო/პროფესიულ ნივთებთან ერთად, რაც შემდგომში მოგვიყვებოდა ამ ადამიანის შესახებ.

ყურადსაღები ამბავია კბილების საკითხიც. ისევ იმავე პერიოდში, რთული იყო კბილების ჰიგიენის დაცვა, ამასთან კბილების მკურნალობის ერთადერთი გზა, კბილის ამოღება იყო. შესაბამისად, უკბილოდ გაღიმება, ძალიან არასასურველი იყო ადამიანისთვის, რომელმაც ძლივს გამონახა ფული ფოტოს გადასაღებად. ჰო, დამავიწყდა მეთქვა რომ, ფოტოს გადაღება ფუფუნება იყო. დაგეროტიპების პერიოდში უკვე 15 დოლარი ღირდა ერთი ფოტოს გადაღება, ცოტა დიდ ფორმატზე 50 დოლარი. ადამიანები ფოტოს იღებდნენ განსაკუთრებულ შემთხვევებში, ხშირად ცხოვრებაში ერთხელ. აქედან გამომდინარე, ხომ ხვდებით როგორ ემზადებოდნენ ამ ამბავისთვის –  ფოტო მაქსიმალურად უზადო და სრულყოფილი უნდა ყოფილიყო. არავითარი ზედმეტი, არაკადემიური მიხვრ-მოხვრა, არავითარი ღიმილი – მითუმეტეს თუ კბილი არ გქონდა. “თქვი კუშტი”

Southworth and Hawes Studio XIX C.
Southworth and Hawes Studio XIX C.   დაგეროტიპი. საუსუორსის და ჰოვსის სტუდია

დადგა 1888 წელიც. ჯორჯ ისთმანმა ჩამოაყალიბა Kodak-ი, კომპანია, რომელმაც ფოტოგრაფია ფართო მასებში გაიტანა . ეს უკვე აღარ იყო ფუფუნება და მხოლოდ მდიდრების პრიორიტეტი.  უკვე, 1895 წელს კოდაკმა პირველი ჯიბის კამერა გამოუშვა, რომელიც მაშინ 5 აშშ დოლარი ღირდა (დღევანდელი 135 აშშ დოლარი), ხოლო 1900 წელს Brownie – 1 დოლარიანი კამერა გამოუშვა, რომელმაც სამუდამოდ გადაატრიალა ფოტოგრაფიული სამყარო. ადამიანებს უკვე ყოველდღიური მომენტების, რაც მთავარია თავისუფალი მიხვრა-მოხვრის და ღიმილის, სიცილის დაფიქსირებაც უფრო თამამად შეეძლოთ, ეს უკვე აღარ იყო ის ფოტოკამერა, რომლითაც სიცოცხლეში მხოლოდ ერთხელ იღებდნენ ფოტოს.

კარგად ვიცით, მედია და კინო როგორ მოქმედებს ადამიანებზე, განსაკუთრებით ჰოლივუდი და განსაკუთრებით ის ჰოლივუდი, რომელიც იმავე პერიოდის პარალელურად ძლიერდებოდა. ეკრანზე უფრო და უფრო მეტი კინოვარსკლავი იღიმოდა, მითუმეტეს უხმო კინოში კიდევ უფრო ხაზგასმით ჩანდა სახის გამომემტყველებები, სხვადასხვა ემოციები. ღიმილი სოციალურად უფრო მიღებული გახდა საზოგადოებაში და შესაბამისად მიიღეს ფოტოგრაფიაშიც.

ამგვარად, ლოგიკური ჯაჭვის ბოლოს, შეგვიძლია ვთქვათ რომ ღიმილი დაახლოებით 1900-იანი წლების დასაწყისში გამოჩნდა, მაშინ როდესაც ფოტოგადაღება უფრო ხელმისაწვდომი გახდა მასებისთვის და საყვარელმა კინომსახიობებმაც გარკვეული ზეგავლენა მოახდინეს ეკრანებიდან.

Posted in კულტურა, Photography

ფოტოები ზოოპარკიდან

თბილისის ზოოპარკი არ ბრწყინავს ცხოველებისთვის შესაფერისი ინფრასტრუქტურით, არც ცხოველებს თუ ფრინველებს უბრწყინავთ ბეწვი თუ ბუმბული (ზოგს საერთოდ გასცვივდა), ატრაქციონებიც აქა-იქ მუშაობენ, თუმცა ეს ადგილი მაინც ერთ-ერთი მწვანე ადგილია თბილისში არსებული სხვა მწვანე გასართობ-სასეირნო ადგილებიდან;

ადგილი, რომელზეც შეიძლება ვენდის, მაკდონალდსა და ზოოპარკს შორის თამამად შეაჩეროს არჩევანი მშობელმა  და გაასეირნოს ბავშვი, აჩვენოს ცხოველები, ფრინველები და ერთ-ორ ატრაქციონზეც გაართოს.

სიამოვნებით ჩავამატებდი რამე ნორმალურ კვების პუნქტს ან არსებულს გავაუმჯობესებდი, ავამუშავებდი გაუქმებულ ატრაქციონებს, შადრევანებს და ა.შ.

თუმცა, უახლოეს პერსპექტივაში იგეგმება სიახლეები და დაველოდოთ 🙂

 ფოტოები თბილისის ზოოპარკიდან

ანტილოპა დიკ-დიკი
ანტილოპა დიკ-დიკი

 

დედა ლემური მუცელზე მიმაგრებული შვილი ლემურით

Continue reading “ფოტოები ზოოპარკიდან”

Posted in კულტურა, History

ბლოგერი პირველი მსოფლიო ომიდან

დღეს, ნებისმიერი ცხელი წერტილიდან მყისიერად ვრცელდება ფოტო, ტექსტუალური თუ ვიდეო მასალა.

პირველი მსოფლიო ომის დროს ამის საშუალება ყოფილიყო, ზღვა საინტერესო მასალა გაიშლებოდა ინტერნეტ სივრცეში, სწორედ პირველწყაროდან.

წერილები, ლექსები, მოთხრობები, ფოტოები, რასაც მებრძოლები ბრძოლის ველიდან აგზავნიდნენ ახლობლებთან, ნათესავებთან, საყვარელ ადამიანებთან.

ჰარი ლამინი, რიგითი ბრიტანელი ჯარისკაცი იყო, რომელიც პირველ მსოფლიო ომში დასავლეთის ფრონტზე იბრძოდა, 1916-1920 წლებში.

ფოტო გადაღებულია რაგლის ბანაკში
ფოტო გადაღებულია რაგლის ბანაკში

ჰარის შესახებ ვერაფერს გავიგებდით, რომ არა ერთი მნიშვნელოვანი შემთხვევა.

2007 წელს,  ინტერნეტსამყაროში გამოჩნდა ბლოგი, სადაც ჰარის შვილიშვილმა, ბილ ლავინმა პაპის წერილების გამოქვეყნება დაიწყო.

შვილიშვილი წერილებს სწორედ იმ თარიღით აქვეყნებდა, რა დღესაც პაპა აგზავნიდა შინ.

პირველი წერილი პაპამ 1917 წლის 7 თებერვალს გამოაგზავნა, ხოლო შვილიშვილმა, პირველი პოსტი 2007 წლის 7 თებერვალს დადო ბლოგზე.

1917 წლის 3 ოქტომბრის წერილში, ჰარი ლამინი წერს:

 “”ფრიცები” დილის ხუთი საათისთვის გამოჩნდნენ. საათნახევარი საშინლად დაძაბულ ბრძოლაში გავატარეთ, მაგრამ მტერი დავამარცხეთ და სანგრებთან არ მოვუშვით. ეს იყო ორასამდე რჩეული ჯარისკაცისგან შემდგარი ჯგუფი . . . იარაღი და ხელყუმბარები ჰქონდათ, კარგად იყვნენ შეიარაღებულნი. ოცჯერ მაინც მოვიგერიეთ შეტევა, მერე კაპიტანი მოგვიკლეს, რომელიც ძალზე კარგი ადამიანი იყო”.

 

როგორც შვილიშვილი აღნიშნავს აღწერაში, ბლოგის მიზანი 90 წლის წინანდელი ამბების ზედმიწევნით ზუსტად გადმოცემაა, რასაც ჰარი ლამინი თავის წერილებში მოგვითხრობს; ამგვარად, ეს მასალები საინტერესო იქნება დოკუმენტალისტებისთვის, ისტორიკოსებისთვის, სცენარისტებისთვის და ნებისმიერი სხვა დაინტერესებული ადამიანისთვის.

 

P.S. ამ და სხვა საინტერესო ამბებს, მდიდარი ფოტომასალით ნახავთ TIME-ის ქართულენოვანი სერიის პირველ ტომში. თუმცა კარგი იქნება შემდგომ სერიებში თარგმანს და კორექტურას მეტი ყურადღება მიაქციონ.

ჰარი ლამინი და არა ჰენრი ლამინი

ბლოგზე გამოქვეყნდა და არა ბლოგში გამოქვეყნდა/განათავსა

😉

TIME-ის ქართული სერიების პრეზენტაცია
TIME-ის ქართული სერიების პრეზენტაცია
Posted in Photography, Travelling

სინოპი|Sinop [ფოტოები]

თურქეთი ეს ის ქვეყანაა, წელიწადში ერთხელ მაინც რომ უნდა ესტუმრო, ხოლო თუ ავტობუსით არ გიმგზავრიათ , ჩათვალეთ რომ სიამოვნების დიდი ნაწილი თვითმფრინავიდან ქარისთვის გაგიტანებიათ, რასაკვირველია ჩემი აზრით.

გასულ, 2013 წელს ორჯერ მოვახერხე ჩასვლა, ერთხელ სტამბოლში და ერთხელაც სინოპში, შავი ზღვის სანაპიროზე, სინოპის ყურეში მდებარე პატარა ქალაქში.

სანამ სინოპამდე ჩავაღწევდით ორი ავტობუსი გამოვიცვალეთ. ჩასვლამდე კი ისე მქონდა შესწავლილი ეს პაწაწუნა ქალაქი, შემეძლო თვალდახუჭული მევლო ძველი ქალაქის პატარა ქუჩებში.

მეც ტურისტი ვარ, თუმცა არ გადავაჭარბებ თუ ვიტყვი რომ ტურისტების აურაცხელ შემოსევას გადაურჩა ეს ქალაქი, აქ უფრო მეტად ქალაქის მაცხოვრებლებს ნახავთ და თურქეთის სხვა ქალაქებიდან ჩამოსულ დამსვენებლებს, უფრო კანტიკუნტად კი სხვა ქვეყნებიდან ჩამოსულ დამსვენებლებს.

მიუხედავად იმისა რომ ქალაქი პატარაა და მთელი ათი დღის მანძილზე ჩვენც ყოველდღე ვათვალიერებდით, ბევრი რამ ვერ ვნახე და კვლავ სტუმრობის იმედით მოვინიშნე სამოგზაურო წიგნაკში (რომელიც არ მაქვს).

ფოტოები(ც) გადავიღე, თუმცა ამჯერად, შავ-თეთრი ფოტოებით შემოვიფარგლები, რომელიც Zenit 122-ით და კოდაკის უნატიფესი ფირის საშუალებით გადავიღე. 🙂

აქვე გპირდებით სინოპის შესახებ დაწვრილებით მიმოხილვას ფოტოებითურთ 🙂

გადაღებულია Sinop Antik Hotel-ში
გადაღებულია Sinop Antik Hotel-ში

Continue reading “სინოპი|Sinop [ფოტოები]”

Posted in Photography, Travelling

პრაღის ციხე-სიმაგრე

თუ კი ფეხზე მყარად დგახართ და ფეხსაცმელიც ხელს გიწყობთ, პრაღის თოვლიან ქუჩებში ხეტიალს არაფერი ჯობია, თუმცა პრაღის ციხე კომპლექსი ზუსტად ის ადგილია, რომელიც ზაფხულის მიწურულს ან შემოდგომის დასაწყისში კიდევ ერთხელ უნდა მოინახულოთ. პირველ რიგში იმიტომ რომ კომპლექსს უფრო უკეთესად დაინახავთ, სიამოვნებას მიიღებთ ულამაზესი პარკებში და სკვერებში სეირნობით და რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს ამ მთაზე, ციცაბო ადგილას დაგხვდებათ ყურძნით დახუნძლული ვენახი, ღია კაფე, სადაც დააჭაშნიკებთ ღვინოს, გლინტვეინს და სხვა სასმელებს.

თავად კომპლექსი ძველად იმპერატორების, დღეს კი ჩეხეთის პრეზიდენტის რეზიდენციას წარმოადგენს, რომელიც მასშტაბით მსოფლიოში უდიდესი საპრეზიდენტო რეზიდენციაა.გინესის მიხედვით კი მსოფლიოში არსებული უძველესი ციხესიმაგრეებიდან უდიდესია, მოიცავს 70 000 კვ.მ. ფართობს.

კომპლექსის ისტორია IX საუკუნიდან იღებს სათავეს და ნელ-ნელა სხვადასხვა მეფის მმართველობის ჟამს მდიდრდებოდა და ვითარდებოდა სტრუქტურულად და მრავალფეროვანია არქიტექტურული,ისტორიული და კულტურული თვალსაზრისით. კომპლექსი მოიცავს წმ. ვიტუსის ტაძარს, წმ. გიორგის ბაზილიკას,მონასტერს, რამდენიმე სასახლეს, მუზეუმებს და ა.შ. კომპლექსის უდიდესი ნაწილი რასაკვირველია ღიაა ტურისტებისთვის.

კათედრალის ნაწილი
Continue reading “პრაღის ციხე-სიმაგრე”

Posted in აქეთური იქეთური, საზოგადოება, Photography

თოვლიანი თბილისი

დიდი ხანია არაფერი დამიწერია, იმიტომ კი არა რომ თითები მომეყინა ან ჩემში გრაფომანი დაჩიავდა, არა, უბრალოდ არ მეცალა, არც საწერად, არც რამის გადასაღებად ან შეიძლება არც არაფერი მქონდა დასაწერი, როგორც ახლა.

მიუხედავად მოცურების, ფეხის მოტეხვის და სხვა ათასი საშიშროების ალბათობისა, მე მიყვარს ზამთარი აი ზუსტად ასეთი ამინდებით, შინ სითბოთი და გარეთ სიცივით, ბევრი თოვლით და ჰაერმჭრელი ყინვით.

თუ სასწაულებრივ ზამთრივ პეიზაჟებს არ გავითვალისწინებთ, თოვლი იმდენად საინტერესო არ უნდა იყოს, უფრო საინტერესოა ხალხია თოვლში, სხვადასხვა ადამიანები, დიდები, პატარები, ახალგაზრდები, მოხუცები, სხვადასხვა საქმით დაკავებული ან საერთოდ საქმის გარეშეც.

ისე საკმაოდ დიდი ხანი ვბოდიალობდი, ვეღარც კი ვგრძნობდი ყინვას . . .

ახალი წლის მოლოდინში
ახალი წლის მოლოდინში
shemodgoma
შემოდგომის სამახსოვრო 🙂
gachereba
მოლოდინი
tsetsxli
სითბო

gachereba2

gunda
გუნდაობით გულნაჯერები 🙂
didi gunda
სამიზნის მაძიებელი 🙂
dzegli
მუდმივად გაყინული
japanesecuisine
სითბოდან სიცივეში

shenoba
სიშიშვლე










Posted in Photography

რას მოგვითხრობს ფოტო

აბსოლუტურად ვეთანხმები იმ აზრს, რომ ფოტო უნდა ყვებოდეს ამბავს, ასევე გასათვალისწინებელია რომ ფოტო შეიძლება ყვებოდეს ამბავსაც, არ იყოს ამბავი, მაგრამ მოჰქონდეს ემოცია, იქნება ეს ცრემლიანი თუ ღიმილიანი, იყოს უბრალოდ კომპოზიციურად კარგად გამართული ან იყოს ლამაზი ფოტო, just as it is ან ყველაფერი ერთად 😀

ფოტოჟურნალისტიკაში საქმე ცოტა სხვანაირად არის, სამწუხაროდ, ფოტო ყოველთვის ვერ გვიყვება იმ ამბავს, რაც ფოტოგრაფმა მთელი სულით და გულით აღბეჭდა, და რაც უფრო გადის წლები ფოტოზე ასახული მოვლენიდან, მით უფრო გაუგებარი ხდება ესა თუ ის მოვლენა, ამბავი , შემთხვევა ანუ ფოტო უფრო და უფრო მუნჯდება.

აქედან გამომდინარე,კატეგორიულად ვეწინააღმდეგები იმ აზრს, რომ ფოტო თავად უნდა გვიყვებოდეს ამბავს და მას აღწერა არ უნდა სჭირდებოდეს.

 კარგი ცხენი მათრახს არ დაირტყამს კი არა და, კაი ფოტოს აღწერა არ უნდა სჭირდებოდესო . . .

რამდენჯერ გადმომიღია ძველი საოჯახო ფოტოალბომი, ძალიან საინტერესოა ძველი ფოტოები, მაგრამ გაუგებარი, ვინ არის ფოტოზე, რა ხდება, სად არის გადაღებული, როგორც კი ფოტოს უკანა მხარეს რამე ინფორმაციას დავინახავდი, უმალ ასმაგად საინტერესო ხდებოდა ფოტო.
Continue reading “რას მოგვითხრობს ფოტო”