8 წუთი Manhattan Short-ის გამარჯვებულია

ქართული მოკლემეტრაჟიანი ფილმი “8 წუთი” მანჰეტენის მოკლემეტრაჟიანი ფილმების ფესტივალის გამარჯვებული გახდა. თავდაპირველად, ჟიურიმ ფილმი ათ ფინალისტს შორის დაასახელა და ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც ფესტივალის ოცწლიანი ისტორიის მანძილზე, ფინალისტებს შორის ქართული ფილმი მოხვდა. ამის შემდეგ, 10 საუკეთესო ფილმი, მსოფლიოს მასშტაბით 300 კინოთეატრში უჩვენეს. გამარჯვებულები მაყურებლებს ხმის მიცემის სისტემით უნდა გამოევლინათ, ორგანიზატორებმა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან ხმათა რეკორდული რაოდენობა მიიღეს და მანჰეტენის მოკლემეტრაჟიანი ფილმების ფესტივალის გამარჯვებული, ოქროს მედალის მფლობელი ქართული ფილმი “8 წუთი” გახდა.

ამას გარდა, ფესტივალის ფინალისტი ფილმები, მათ შორის “8 წუთი” ავტომატურად იღებს ოსკარზე ფილმის წარდგენის კვალიფიკაციას და ერთი კვირის განმავლობაში ლოს ანჟელესის კინოთეატრებში უჩვენებენ.

ასევე, ფილმი საუკეთესო საი-ფაი ფილმად აღიარეს სიდნეის ინდი ფილმების კინოფესტივალზე და შესულია კოტბუსის კინოფესტივალის საკონკურსო პროგრამაში (გერმანია).

აღსანიშნავია, რომ “8 წუთი”, სრულიად განსხვავებული, დინამიური და უკვე ძალიან წარმატებული ფილმი არის Sibler Films-ის (რეჟისორები: გიორგი გოგიჩაიშვილი, დათო აბრამიშვილი. სცენარისტები: ზაზა კოშკაძე, მარი ბექაური. პროდიუსერები: გეგა ხმალაძე, მაგდა დათუაშვილი) სადებიუტო პროექტი.

რაც შეეხება ეროვნულ კინოფესტივალებს, “8 წუთი” მონაწილეობდა ბათუმის საერთაშორის კინოფესტივალი მოკლემეტრაჟიანი ფილმების საკონკურსო პროგრამაში, თუმცა ფილმი პრიზის გარეშე დარჩა. პროგრამის ჟიურის წევრები: საფარ ჰაქდადოვ   (ტაჯიკეთი), ჰანა მახმალბაფი  (დიდი ბრიტანეთი), ნინელი ჭანკვეტაძე (საქართველო).

ქართველ კინოკრიტიკოსებს, კინობლოგერებს, ვლოგერებს, ჟურნალისტებს “8 წუთის” ნახვის საშუალება მიეცათ ბაკურიანში, კინოცენტრის მიერ ორგანიზებულ კინოფორუმზე, სადაც ფილმმა ძირითადად კინოკრიტიკოსთა ახალგაზრდა თაობის მოწონება დაიმსახურა.

Advertisements

თავისუფალი მონა

ვინ ხარ შენ?

გგონია რომ თავისუფალი არსება ხარ, რომელიც თავისუფლად გადაადგილდება, რასაც უნდა აკეთებს, როცა უნდა აკეთებს, არ გადაიხდის გადასახადებს, ან გადაიხდის, არ იყიდის სახლს თუ ღია ცისქვეშ იცხოვრებს. ავტოსტოპით იმოგზაურებს თუ მანქანას იყიდის, სადაც ყოველდღე ბენზინს ჩაასხამს და სამსახურში ივლის.

სამსახურში ივლის და იმუშავებს ვირივით, იმისთვის რათა ნაყიდ მანქანაში ჩაასხას ბენზინი, დარეკოს ტელეფონზე, იყიდოს ძონძები, ააშენოს სახლი, მოიშენოს კიდევ ერთი სახლი, ააშენოს ტერასა, რომელიც არაფერში სჭირდება, იყიდოს უამრავი ნაგავი, რომელიც ყოველწელს იცვლება და ახალი გამოდის. შენც ყიდულობ, აახლებ, მერე რა რომ სულ არ გჭირდება.  ეს ერთი მხარეა.

მეორე მხარეა, როდესაც კვლავ მუშაობ ვირივით ან უფრო მეტადაც, შენი შემოსავალი არაფერს ჰყოფნის, გიწევს დამატებითი სამუშაოს შოვნა ან არსებული სამუშაოს შენარჩუნება ხან ცეცხლით და ხანაც შუბლის ძარღვის გაწყვეტამდე. არ გაქვს მუდმივი კონტრაქტი, ზიხარ ეკლებზე, გყავს შვილები უამრავი გადაუდებელი საჭიროებით, იხდი სახლის ქირას და მუდმივად გეშინია არ დაკარგო სამსახური.

ორივე შემთხვევაში შენს გარშემო გამეფებული არასწორი მენეჯმენტის, კანონების, დამოკიდებულების, სახელმწიფო პოლიტიკის მონა ხარ და ასევე იმ ნაგავის, რომელიც ყოველწელს იცვლება და ახალი გამოდის.

იწყება დეპრესია. ძნელია დეპრესიასთან ბრძოლა, ისევე როგორც იმ მენეჯმენტთან ბრძოლა, რომელსაც 17 თანამშრომელი ჰყავს და შენი ავადმყოფობის შემდეგ მიხვდა, რომ 16 თანამშრომელიც მშვენივრად ართმევს თავს დაკისრებულ მოვალეობას. შენ არავის სჭირდები. შენ უკვე ეჭვი გეპარება საკუთარ არსებობაში.

ბიაფის ფარგლებში ნაჩვენები ძმები დარდენების ახალ ფილმში, მარიონ კოტიარის გმირს, ორი ღამე და ერთი დღე აქვს, რათა დაარწმუნოს თავისი თანამშრომლები, უარი თქვან მისი გაგდების სანაცვლოდ გაცემულ ერთჯერად, 1000 ევროიან პრემიაზე. ზოგს ახალი ტერასა აქვს დასამთავრებელი, ზოგს მშიერი ბავშვი უჭყავის შინ, 1000 ევროზე უარის თქმა ძალიან ძნელია, ასეთ ძაღლივით ენაგადმოგდებულ ცხოვრების ორომტრიალში.

თუ თავისუფლებას ასე გავიგებთ, თანამედროვე მონები ასეთი თავისუფლები ვართ.

კადრი ფილმიდან “ორი ღამე, ერთი დღე”

უკანასკნელი

როდის უფრო გრძნობ თავს უკანასკნელად? როდესაც ადამიანებით გარშემორტყმული თავს მარტოსულად გრძნობ თუ როდესაც შენს გარშემომყოფებში ერთადერთი ცოცხლად დარჩენილი არსება, პერიოდულად საკუთარ მაცივარს ესაუბრები. მაცივარი ერთადერთი ხმიანი არსებაა მთელს შენს შინაგან თუ გარე სამყაროში. ხანდახან ისიც იღლება, შენი არ იყოს, მაცივარმაც ბევრი წელი გალია შრომაში, ისვენებს პერიოდულად, რამდენიმე წუთით ახმაურდება და მერე დიდი ხნით ისვენებს. ნერვიულობ, იქნებ იმასაც ფიქრობ დილით მაცივარი ახმიანდება თუ შენ. თუმცა ერთ დღესაც რომელიღაცის გაჩუმების ჯერი დგება. სამუდამოდ გაჩუმების.

შენ უკანასკნელი ცოცხალი ვეტერანი ხარ, მრავალჭირგამოვლილი ადამიანი, რომელსაც ერთადერთი მოგრუხუნე მაცივარიღა დარჩენია ნუგეშად.

“უკანასკნელი” – სერგეი პიკალოვის ფილმი კანის კინოფესტივალის მოკლემეტრაჟიანი ფილმების რჩეული 9 ფილმიდან

 

ფილმების ქართულად ახმოვანება

“უნდა ვთქვათ და ვწეროთ “ახმოვანება” და  არა “გახმოვანება“. როცა კაცი ქართულად  მეტყველებს, ამბობს – მუნჯი ალაპარაკდა და არა მუნჯი გალაპარაკდა, ანდა მუნჯი ამეტყველდა და არა გამეტყველდა.

ასევეა ახმოვანებაც. “ა” და “გა” თავსართი სხვადასხვა დანიშნულების გახლავთ და მათი არევა არ შეიძლება. ამის შესახებ თავის დროზე დაწერა აკაკი შანიძემ, მაგრამ ყურად არავინ იღო.” –

აკაკი ბაქრაძე, “კინო და თეატრი”, 1989წ.   

—————-

რატომ არ გადის ქართულ ენაზე ახმოვანებული ფილმები საქართველოს კინოთეატრებში? ეს კითხვა ბევრს უჩნდება უკვე, თუმცა ტექნიკური დეტალების შესახებ ინფორმაცია ცოტას თუ აქვს. რადგან ორივე მიმართულებით (თარგმნა და კინო) მაქვს გარკვეული ცოდნა, ვიფიქრე რომ ამ თემაზე ოჯახში ერთი პოსტი მაინც უნდა ეგდოს.  😉

მივყვეთ თანმიმდევრულად,

1) თარგმნა 

ამ ეტაპამდე თუკი მოვედით, იგულისხმება რომ ფილმი ორიგინალ ენაზე უკვე ვიყიდეთ, ახმოვანების და გაშვების უფლების ჩათვლით. ამიტომ “ავიღოთ ქვაბით” აღარ დავიწყებ ამ რეცეპტს.  😀

ფილმის თარგმანი პრობლემაა, კარგი თარგმანი მითუმეტეს. ზოგადად თარგმნის გამოცდილება ერთია, ხოლო გამოცდილება კინო თარგმანში მეორე. ფილმის ჟანრიდან, ეპოქიდან დაწყებული სლენგებით დამთავრებული, ყველაფერი უნდა გაითვალისწინოს მთარგმნელმა. ლექსი ლექსად უნდა დარჩეს, იუმორი არ უნდა დაიკარგოს, სლენგი გემრიელად უნდა გადმოვიდეს და ა.შ. მთარგმნელის პოზიციიდან შემიძლია ვთქვა რომ პროცესი ურთულესია და ასეთ თარგმანს სჭირდება დრო, რაც ქართულ რეალობაში დამკვეთ კომპანიებს არასოდეს აქვთ. მათ ასევე არ აქვთ ფული, ენთუზიაზმზე ან დაბალ ანაზღაურებაზე ამ ტიპის თარგმანების შესრულება კი არავის უნდა. ჰონორარი ერთ საათიანი ფილმის თარგმანისთვის, დაახლოებით 30 ლარიდან 150 ლარამდე მერყეობს.

2) ნათარგმნი ტექსტის მორგება    

მეორე ეტაპი, ერთ-ერთი ყველაზე საპასუხისმგებლო ეტაპია. ეს არის ნათარგმნი ტექსტის მორგება ანუ ე.წ. ტექსტის მომრგები ორიგინალი ენის წინადადებების სიგრძეს უხამებს ნათარგმნი წინადადებების სიგრძეს, ამხმოვანებელსა და ფილმის გმირის საუბარს შორის ცდომილების თავიდან ასაცილებლად.  გარდა ამისა, იგი მაქსიმალურად ცდილობს ნათარგმნი სიტყვები ისე შეარჩიოს რომ ფილმის მსახიობის პირის მოძრაობას, არტიკულაციას მოარგოს. არტიკულაციაზე მორგება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ახლო ან საშუალო კადრების დროს, შორ კადრებზე ცდომილება ნაკლებად შესამჩნევია. თუ თარგმანთან ერთად ორიგინალ ტექსტსაც ვტოვებთ ფონად, მაშინ ტექსტის ამგვარად მორგება საჭირო არ არის.

3) სრული ახმოვანება/ დუბლირება 

ამ ეტაპზე ხელთ გვიპყრია კარგად ნათარგმნი და მორგებული ტექსტი. გვყავს კარგი მსახიობები, იმ ქვეყნებში სადაც დუბლირების კულტურა მაღალ დონეზეა, ახმოვანების მსახიობებს საბოლოოდ, დამკვეთი კომპანია ამტკიცებს. პირველ რიგში, ასეთი მსახიობები უნდა აკმაყოფილებდნენ ერთ მთავარ მოთხოვნას – მათი ხმის ტემბრი/ტექსტურა უნდა შეესაბამებოდეს ფილმში მონაწილე მსახიობის ტემბრს და გარეგნობას. თუ ეს ორი რამ აცდენილია, ტრაგედიაზე ვიცინით და კომედიაზე ვტირით. ამოოხვრით დაწყებული, ყვირილ-კივილით დამთავრებული ამხმოვანებელმა მსახიობმა ყველაფერი უნდა გაიმეოროს, ისეთივე ემოციურად როგორც ფილმშია.

ამხმოვანებელი არ არის ის ადამიანი, რომელიც კადრს მიღმა ზის და უბრალოდ ტექსტს კითხულობს. ეს არის ან უნდა იყოს მსახიობი, რომლისთვისაც გასახმოვანებელი როლი არის ისეთივე როლი, როგორსაც ის განასახიერებდა კინოსა თუ თეატრში. უფრო მეტიც, კინო როლის ახმოვანება კიდევ უფრო დიდ ძალისხმევას მოითხოვს ბუნებრივი, ორგანული შედეგისთვის ანუ შენი ხმა უნდა მოერგოს სრულიად უცხო სხეულს ისე ჰარმონიულად, რომ სამიზნემ, ამ შემთხვევაში მაყურებელმა ეს დაიჯეროს.

ამის ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითად, ბოლოდროინდელი ქართულად ახმოვანებული ფილმებიდან, მახსენდება ექიმი ჰაუსის ამხმოვანებელი დიმიტრი ტატიშვილი. ვფიქრობ, ტატიშვილის ხმა – ფაქტურა, ტემბრი, შინაარსი საკმაოდ ორგანულად მოერგო ექიმი ჰაუსის როლს, ისე რომ ორიგინალის ყურება, თავიდან ცოტა არ იყოს გამიჭირდა.

არ უნდა იყოს ცდომილება ხმის ტექსტურაში/ხასიათში, ასე მაგალითად, თუ მსახიობი სააბაზანოში მღერის, ეკრანზე სტუდიური, წმინდა ხარისხით ჩაწერილ სიმღერა არ უნდა გვესმოდეს, არამედ სააბაზანოს შესაბამისი ტონებით.  საჭიროების შემთხვევაში უნდა ახმოვანდეს ფონური საუბრებიც და სხვა ხმაურები.

საბოლოოდ, ეს ყველაფერი სისრულეში და შესაბამისობაში უნდა მოიყვანოს ხმის რეჟისორმა, რომელიც თავის მხრივ მეთვალყურეობდა ჩაწერის პროცესებსაც.

გარდა მსახიობების, ხმის რეჟისორების და სხვა ტექნიკური სპეციალისტების განვითარებისა, თანამედროვე ფილმების, სატელევიზიო სერიალების, მულტფილმების თუ ვიდეოთამაშების ქართულად ახმოვანება ხელს შეუწყობს ენის გამოცოცხლებას და განვითარებას. რამდენიმე სეანსის ორიგინალ ენაზე დატოვება კი უცხო ენის ცოდნის გაუმჯობესებას ან შენარჩუნებას. ვისაც კი რომელიმე უცხო ენა გვისწავლია, კარგად ვიცით თუ რა დიდი მნიშვნელობა აქვს მხატვრულ, დოკუმენტურ თუ ანიმაციურ ფილმებს უცხო ენის შესწავლის ან/და შენარჩუნების პროცესში.

რა ხდება სხვა ქვეყნებში: 

ახმოვანების მასშტაბები ევროპის ქვეყნებში  

ლურჯი – ქვეყნები სადაც ახმოვანებენ მხოლოდ საბავშვო ვიდეოპროდუქტებს, დანარჩენი სუბტიტრებით

ნარინჯისფერი – ახმოვანებენ და ასევე უჩვენებენ სუბტრიტრებითაც

ყვითელი – ქვეყნები სადაც კადრსმიღმა თარგმნიან ან ახმოვანებენ (დუბლირება)

წითელი – ქვეყნები სადაც ნებისმიერი სახის ვიდეოპროდუქტის სრული დუბლირება ხდება

ახმოვანების რუკა

როგორც რუკა გვიჩვენებს, გერმანია, ავსტრია, საფრანგეთი, იტალია, ესპანეთი ლიდერობს ფილმების სახელმწიფო ენაზე ახმოვანება/დუბლირების კულტურით.  მასშტაბებით გამოირჩევა გერმანია, და სხვა გერმანულენოვანი ქვეყნები (ავსტრია, შვეიცარიის გერმანულენოვანი ნაწილი) სადაც ტრადიციულად დამკვიდრებულია ფილმების და სხვა ვიდეოპროდუქციის გერმანულ ენაზე ახმოვანება.

რაც შეეხება მსახიობებს, მაგალითად ესპანეთში ზოგიერთმა მსახიობმა სწორედ ახმოვანებით მოიპოვა პოპულარობა; ისევე როგორც იმ ქვეყნებში სადაც ახმოვანება/დუბლირებას ხანგრძლივი და მდიდარი ისტორია აქვს, არსებობენ ახმოვანების მსახიობები, რომლებიც ამა თუ იმ ცნობილ მსახიობზე ოფიციალურად მიამაგრებენ, ასე მაგალითად ესპანელი ოსკარ მუენოსი გახლავთ ელაიჯა ვუდის და ჰეიდენ ქრისთენსენის ოფიციალური ამხმოვანებელი. მაგალითად, რუსულ დუბლირებაში, ტომ კრუზს ახმოვანებს ვსევოლოდ კუზნეცოვი, ჯეკ ნიკოლსონს, ტომ ჰენქსს და შრეკს ახმოვანებს ალექსეი კოლგანი და ა.შ.

როგორც ვხედავთ, ახმოვანება/დუბლირება მონდომების და სურვილის გარდა, გამოცდილ ადამიანურ რესურსს, დროს, ცოდნას და ფინანსებს მოითხოვს, რაც საერთო პოლიტიკის არ ქონის, კინოთეატრების ნაკლებობის პირობებში, კერძო ბიზნესის და სახელმწიფო სტრუქტურების თანამშრომლობის გარეშე კიდევ დიდ ხანს არ გვექნება.

გამოსავალი: 

1) კინოთეატრების რაოდენობის გაზრდა

2) კონკურენციის აწევა კინოჩვენებების/კინოთეატრების მიმართულებით

3) კულტურის სამინისტროს, კინოცენტრის თანამშრომლობა კერძო კომპანიებთან

4) ახმოვანება/დუბლირების სკოლის სისტემაში მოყვანა (ცალკეული ტელევიზიების მონდომება ზღვაში წვეთია)

5) შესაბამისი სპეციალობის სტუდენტების დაინტერესება და კვალიფიკაციის ამაღლება

6) არარასებული მაგრამ უკვე საჭირო ტექნიკური სპეციალობების დამატება თეატრალურ უნივერსიტეტში.

————————————

სხვა საკითხავი

1) დაწვრილებით იხილეთ სტატია ვიკიპედიაში – DUBBING (filmmaking) 

2) ვის ეშინია ქართული გახმოვანების

3) ფილმები და თარგმანი