Posted in კინემატოგრაფია

მორჩა კინო, წაით სახლებში!

წლიდან წლამდე მატულობს ქართული მოკლემეტრაჟიანი ფილმების რაოდენობა. წელს BIAFF-ზე, მოკლემეტრაჟიანი ფილმების საერთაშორისო კონკურსში 25 ფილმიდან 7 ქართული ფილმი მონაწილეობდა.

ასევე, ბაკურიანში გამართულ კინოფორუმზე კიდევ რამდენიმე ახალი ქართული მოკლემეტრაჟიანი ფილმი გვიჩვენეს.

როგორც რეჟისორები, პროდიუსერები, სხვადასხვა ინტერვიუებში, ფილმამდე ან ფილმის შემდგომი კითხვა-პასუხის დროს აღნიშავენ, რომ ფილმების უმრავლესობა გადაღებულია იმისთვის, რომ

1) დაფინანსება მოიპოვონ სრულმეტრაჟიანი პროექტისთვის და დამფინანსებელს აჩვენონ, რომ აი, რაღაც ნამუშევარი უკვე აქვთ;

2) ფილმი გადაღებულია მხოლოდ საფესტივალო მიზნებისთვის, ე.წ. “საფესტივალო ფილმი”;

3) სადიპლომო ან საკურსო ნამუშევარია;

4) ნაირნაირი პროფესიის ხალხი ვართ და მოდი რამე გადავიღოთ შეჩემა

5) ნიძლავი წააგეს

როგორც წესი, ამ მიმართულების ფილმებს პირველადი დაფინანსება არ აქვთ, თუმცა შეიძლება მოხდეს სასწაული და დაფინანსებაც მიიღონ. ნებისმიერ შემთხვევაში, მსგავსი ფილმები კეთდება ძალიან სწრაფად და ძირითადად სამეგობრო წრის დახმარებით.  რაც ერთის მხრივ ცუდი არ უნდა იყოს, მაგრამ ქართულ რეალობაში, სამეგობროს კოპროდუქციას ძირითადად მიფუჩეჩების სუნი ასდის ხოლმე.

ათიდან ცხრა ასეთი ფილმი ე.წ. ნელი კინოს ტენდენციებს ეთამაშება, თან ძალიან ცუდად და მოსაბეზრებლად ეთამაშება. თითოეული გაწელილი კადრი, სიტყვებს შორის სამსაათიანი ინტერვალი, იმდენად მოსაბეზრებელია, რომ მოკლემეტრაჟიანი ფილმი უსასრულო გეჩვენება.  სად დაიწყო, რა უნდოდა, სად მივდივართ, მაყურებლები დროსა და სივრცეში ვიკარგებით. 15 წუთიან ფილმში, 12 წუთი ნინო კასრაძის პორტრეტს რატომ ვუცქერით, მსხვილი ხედით?

ნელ კინოსთან შეთამაშება იქით იყოს და ამ ფილმების დასასრული რას მივაწერო მართლა არ ვიცი, დავიბენი.

ფილმის ე.წ. დასრულების შემდეგ, ისეთი შეგრძნება გეუფლება თითქოს შუქი ჩაქრა, ან ვიღაცამ ტელევიზორი გამორთო ან კინოთეატრში რაღაც ტექნიკური შეფერხებაა.

ვერც იმას იფიქრებ, რომ კლიფჰენგერია, ვერც იმას რომ ისე მწვავედ და სილის გაწვნის ფასად დაასრულა რეჟისორმა, რომ ფილმს დააკვდა ასეთი უეცარი გაწყვეტა. მაშინ რა ხდება? მეგობარმა სცენარისტმა იზარმაცა და კარგად ვერ განავითარა სცენარი? მეგობარ პროდიუსერს მოეხათრა და შენიშვნა არ მისცა? და ზოგადად, მეგობრებისგან შემდგარ ფოკუს ჯგუფს მოერიდა და არ კითხა, ასე მთავრდება ფილმიო?

სამაგიეროდ, ბაკურიანში კინოფორუმზე ერთ-ერთი ფილმის “დასრულების” შემდეგ, მაყურებლების უკმაყოფილო გნიასის ფონზე, არ მოგვერიდა და რამდენიმე ადამიანი ერთდროულად შევტრიალდით რეჟისორისკენ და ვკითხეთ, მორჩა კინოო? და კიო, მორჩაო, გვიპასუხა რეჟისორმა.

ამიტომ, სანამ სცენარი დაიხვეწება, სანამ მეგობარს მეგობრულად მისცემთ შენიშვნებს და ზოგადად, სანამ მოკლემეტრაჟიან ფილმს გადაიღებთ იმ მიზნით, რომ მოკლემეტრაჟიანი ფილმი გინდათ, მანამდე კინოთეატრში გამოვაცხადოთ შემომძახებლის ვაკანსია, რომელიც ფილმის დასრულების შემდეგ გამოვა და შემოგვძახებს: “მორჩა კინო, წაით სახლებში!”

 

Posted in კინემატოგრაფია, კულტურა

შეშინებული ქართველი რეჟისორები

ფესტივალის დასაწყისში, პოსტში აღვნიშნე კიდეც, წლიდან წლამდე როგორ მატულობს ახალი ქართული ფილმები, შეძლებისდაგვარად უმჯობესდება ხარისხიც, ზოგი ფილმი ფესტივალებზეც მოგზაურობს. თუმცა მთელი რიგი პრობლემების გარდა, ძირითად სისუსტედ კვლავ სცენარი და მსახიობების შერჩევა რჩება. ეს წელიც არ არის გამონაკლისი, მეტიც, რაღაც მომენტში, უფრო უარესობისკენ წავსულვართ, ვიდრე უკეთესობისკენ.

ვუყურებდი მოკლემენტრაჟიან საკონკურსო ფილმებს და ვფიქრობდი, უფრო სწორად, ვცდილობდი წარმომედგინა ფილმის ფურცელზე დაწერილი ვერსია, კადრების, ფერების, ყველაფრის გარეშე და გამეგო, როგორ, რანაირად მოხდა ისე რომ ასეთი დაუმუშავებელი, დრამატურგიულად გაუმართავი, ზოგან თავის, ზოგან ბოლოს, ზოგან შუა ნაწილის არმქონე სცენარი იქცა ფილმად, მიიღო დაფინანსება, ადამიანები დაითანხმეს სამუშაოდ და საბოლოოდ, ფილმი მაყურებლამდეც მივიდა.

უზარმაზარი გადამღები ჯგუფიდან, როგორ ერთი არ აღმოჩნდა ისეთი, რომელიც იტყოდა, ჰეი, რაღაც ვერ გამოდის, ამბავი არ იკვრება, პრობლემა არ დგას, კვანძი ვერ შევკარით, ვერც გავხსენით, რაღაც ხომ შევცვალოთ? ხომ არ ჯობია კამერა ვამოძრაოთ? და მაყურებელს ლამაზი ფოტოალბომი არ დავათვალიერებინოთ, არ გვინდა ამდენი უძრავი კადრი, ფოტოების დათვალიერება რომ უნდოდეს, კინოში კი არა, ფოტოგამოფენაზე წავა ადამიანი, ან ეს ფერები? თინეიჯერი გოგოს რეტრიკა ალბომია?

სამწუხაროდ, რეჟისორებს ფილმების დაწყებამდე შევხვდით, თორემ აუცილებლად შევეკითხებოდი, გეშინიათ კამერის მოძრაობის?

პაუზები, პაუზები, პაუზები, გაყინული კადრები, თითქოს ამით გინდა მეტი დრამა შემოიტანო და იღებ იმას, რომ მაყურებელი უხერხულად იშმუშნება, ადგომა და გასვლაც ერიდება, აქა-იქ სიცილსაც აყრის, თუმცა ჯობია ტირილი.

იდეები მშვენიერი იყო, კარგი დამუშავების შემთხვევაში, ნორმალურ მოკლემეტრაჟიან ფილმებს მივიღებდით, საზოგადოებისთვის პრობლემურ და საინტერესო თემებზე.

აღარ მახსოვს ვინ თქვა, რეჟისორი პირველ რიგში მაყურებელიც უნდა იყოსო, მაყურებლის თვალით შეხედოს ფილმს და შეაფასოსო, ჰოდა, კიდევ მეორე კითხვაც მექნებოდა რეჟისორებთან, თქვენს ფილმებს არ უყურებთ? ან პროდიუსერი ან ვინმე ფილმს არ უყურებს? თუ შენიშვნას ვერ გიბედავთ? თუ გაძლევენ შენიშვნებს, მაგრამ არ ითვალისწინებთ, იმიტომ რომ დარწმუნებული ხართ თქვენს ღრმა ჩანაფიქრში და მთელი დანარჩენი სამყარო ვერ გიგებთ და თქვენ წინააღმდეგ არიან?

გთხოვთ, ან უფრო დიდხანს იმუშავეთ იდეაზე, სცენარზე, გადაღების ფორმებზე ან გაითვალისწინეთ უფრო გამოცდილი ადამიანების რჩევებიც ან ყველაფერი ერთად ან კიდევ, ნურც ჩვენ გვაწვალებთ და ნურც თქვენს ჭუჭუს.

რა მინდა ფილმისგან პირველ რიგში? მოძრაობა, დინამიურობა მინდა, ამბავი მომიყევით მოძრაობით და დინამიურობით, რასაკვირველია, თუ საჭიროა პაუზაც უნდა გამოიყენოთ და გაყინული კადრიც, მაგრამ პაუზა და გაყინული კადრი ისეთ დროს და იმ დოზით უნდა იყოს, რომ ამბავი მოძრაობას არ წყვეტდეს და გაყინული კადრი, კინოდარბაზის ტექნიკურ ხარვეზზე არ მიუთითებდეს.

მიყოლებით რამდენიმე ფილმს ვუყურე, აი, სადღაც მეორე თუ მესამე ფილმის შემდეგ, ვიღაცამ ძლიერად ხელი მკრა და ფილმში შემაგდო, გიჟივით დავრბივარ, ვერ ვხვდები რა ხდება, რაღაც ძველი სახლის აივანზე ვარ, ფეხებში მედება ყველა, ადამიანები, გარეთ გამოტანილი ნივთები, ყველა დარბის, კივის, წივის, რვა წუთში მზე ქრება. ღმერთო, კამერა მოძრაობს და მეც ფილმში ვარ, აი, მინდა ვიყვირო, რომ კამერა მოძრაობს, აქეთ-იქეთ დავყავართ თავის ნებაზე, მერე ვფიქრობ, რა დროს ეგ არის, მზე ქრება 8 წუთში. იმდენად ვერ ამოვისუნთქე რომ ამ პოსტისთვის ერთი კადრის გადაღება მინდოდა და დამავიწყდა. სრული მოულოდნელობა და საუკეთესო მაგალითი იმის, თუ როგორ შეიძლება ყველაზე მარტივი, უბრალო ამბავი მოვყვეთ თანმიმდევრულად, სავსედ, მაყურებელი გადმოვათრიოთ სკამიდან, ფილმში შევითრიოთ და საათს არ უყუროს, როდის გავა 8 წუთის 13 წუთი.