შენ ქალი ხარ, მე დედოფალი


როგორ მოხდა აღარ მახსოვს, მაგრამ არც ასლის გადაღების საშუალება იყო და არც წიგნის შოვნის, უნივერსიტეტში დიდი ბრიტანეთის მთელი ისტორიის ხელით დაკონსპექტება მომიწია, ხან ქართულიდან და უფრო მეტად ინგლისური წყაროებიდან. ხელით წერისას თითქოს უფრო გამახსოვრდება ყველაფერი, შეიძლება თითებსაც აქვთ მეხსიერება . . .

მეც, მეტ–ნაკლებად მახსოვს ამ ქვეყნის ისტორია, შეიძლება წლები ტყვიის სიზუსტით ვერ მიგითითოთ, მაგრამ ისეთი მნიშვნელოვანი პერიოდები, როგორიცაა დედოფალ ელისაბედ I–ს ხანა, კარგად მახსოვს;

მით უმეტეს, ამ პერიოდს უკავშირდება ლიტერატურაში (და არა მხოლოდ), აღორძინების ხანაც, მარლო, შექსპირი . . .

ორი დედოფალი ერთ ქვეყანაში  . . . ან ერთი უნდა დარჩეს, ან მეორე, დიდი ხანი ვერ აიტანდა ქვეყანა ორ დედოფალს, ქვეყანა დუღდა, გაეხვა შეთქმულებების ხან რეალურ და ხან არალეალურ ღრუბლებში . . .

შილერის ნაწარმოების ერთ–ერთი ყველაზე საინტერესო სცენაა ამ ორი მოქიშპე ქალბატონის შეხვედრა ფოთრინგეის ციხეში, სადაც მარიამი ქცევით თუ სიტყვებით ცდილობს დასცინოს და დაამციროს, მკაცრი და თავდაჯერებული დედოფალი ელისაბედი.

სწორედ აქ ჩანს ყველაზე კარგად, თუ რა დიდი განსხვავებაა ამ ორ ქალს შორის, მარიამი ვნებებს აყოლილი, თამამი ქალი, ხოლო ჟღალთმიანი მედიდური, ზვიადი, ნამდვილი მონარქის თვისებებით.

მაგრამ ეს შეხვედრა შედგა მხოლოდ შილერის პიესაში.

სინამდვილეში . . .

სინამდვილეში კი, მარიამ სტიუარტი თითქმის 20 წელი იყო ჟღალთმიანის ტყვეობაში და ამ დროის განმავლობაში, ისინი ერთხელაც არ შეხვედრიან ერთმანეთს.

მისი სილამაზეც თაყვანისმცემლების შექმნილია . . .

ფილმებში, სპექტაკლებში, წიგნებში ყველგან ულამაზესი და მომხიბვლელია, არც სინამდვილეში იყო მახინჯი, თუმცა არა ისეთი, როგორსაც წარმოვიდგენთ, დაახლოებით 40 წლამდე, ფუმფულა, ჭაღარა შეპარული ქალბატონი გახლდათ.

ელისაბედის გარშემოც უამრავი საყვარელი ირეოდა, მაგრამ მათ ანგარება ამოძრავებდათ ქალწული დედოფლისადმი და მხოლოდ გამორჩენის მიზნით ეტრფოდნენ მას.

რატომ ასეთი კონტრასტი? იქნებ იმიტომ, რომ მსხვერპლი ყოველთვის ლამაზია, მომხიბვლელია, რაც არ უნდა ცუდი იყოს და შეიძლება სინამდვილეში ცუდიც იყოს და ბოროტიც, მსხვერპლი ყველას გვეცოდება, ყველა მხარს ვუჭერთ და ვცდილობთ სადღაც ღობე–ღობე მისი გამამართლებელი საშუალებები ვეძებოთ.

ელისაბედისთვის არ იყო ადვილი სამეფო სისხლის დაღვრა, დედოფლის დასჯა, არც პიესაში და არც სინამდვილეში. იგი დიდ ხანს ფიქრობდა დაესაჯა თუ არა შოტლანდიის დედოფალი, მართალია ჩვენ, მაყურებლები ამას მხოლოდ სამი საათი ველოდით, მაგრამ ისტორიულად ეს ლოდინი თითქმის 20 წელი გაგრძელდა.

სიტუაცია დაიძაბა, რელიგიურ–პოლიტიკურ ნიადაგზე, პროტესტანტების და კათოლიკეების შუღლი პიკს უახლოვდებოდა, კათოლიკურ სამყაროს მარიამ სტიუარტის ხილვა სურდა სამეფო ტახტზე, საშიშროება იყო, რომ პაპი საფრანგეთს და ესპანეთს მოუქსევდა, ამ ამბავს ისიც ამძაფრებდა, რომ მარიამი დედით ფრანგი იყო, საფრანგეთში გაიზარდა, როგორც ნამდვილი კათოლიკე და მხარდაჭერის დიდი იმედი ჰქონდა.

აკი რამდენჯერმე ჩაიშალა კიდეც, მათ მიერ დაგეგმილი შეთქმულება ელისაბედის წინააღმდეგ.

ქვეყანაში არსებულმა მდგომარეობამ პიკს მიაღწია, ელისაბედი იძულებული შეიქნა მძიმე გადაწყვეტილება მიეღო.

კათოლიკურმა შეთქმულებებმა და კათოლიკური ქვეყნებიდან წამოსულმა საშიშროებამ, ხალხის შეხედულებებიც შეცვალა; მათთვის ყველაფერი კათოლიკური ინგლისის მტერი იყო. სწორედ ეს სიძულვილი ყოველივე კათოლიკურისადმი მნიშვნელოვან პოლიტიკურ ძალად იქცა სამომავლოდ.

განაჩენი სისრულეში იქნა მოყვანილი . . .

პ.ს.

პიესა ელისაბედის ტრაგედიით მთავრდება. შოტლანდიის დედოფალი ამაყად, თავაწეული მიემართება ეშაფოტისკენ, გარშემოტყმული თვალცრემლიანი. ერთგული და მოსიყვარულე მეგობრებით . . . და იმედით, რომ მისი შვილი, ელისაბედის გარდაცვალების შემდეგ დაიდგამს ორივე გვირგვინს . . .

ელისაბედი კი რჩება მარტო, მას ის ადამიანებიც მიატოვებენ, რომლებიც მართლაც ერთგულად ემსახურებოდნენ ბოლომდე.

 

Advertisements

6 comments on “შენ ქალი ხარ, მე დედოფალი

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s