30 წელი


1991 წელი, ნოემბრის თვე – თუ მეხსიერება არ მღალატობს, პირველად ამ დაავადების შესახებ მაშინ გავიგე როდესაც ფრედი მერკური გარდაიცვალა. ეს დავადებაც ზუსტად ამ ასაკის არის ჩემს ცნობიერებაში. თუმცა საქართველოში ის 1989 წელს აღმოაჩინეს, ხოლო პირველად, აშშ დაავადებების კონტროლისა და პრევენციის ცენტრმა ოფიციალურად 1981 წელს დააფიქსირა. ადრინდელი გენეტიკური კვლევები კი მიუთითებს რომ შიდსი პირველად დაახლოებით XVIII საუკუნის ბოლოს ან XIX საუკუნის დასაწყისში გამოვლინდა დასავლეთ აფრიკაში.

შემდეგ პერიოდულად ვიგებდი ადამიანების ინფიცირების ან გარდაცვალების შესახებ. დაავადება სულ უფრო და უფრო მუქ ფერებს იძენდა, აივ დადებითი ერთგვარი სტიგმა გახდა საზოგადოებაში, რაც თავის მხრივ ასოცირდებოდა უფრო ღრმად ფესვებგამდგარ სტიგმებთან, როგორიცაა ნარკომანია და პროსტიტუცია.

წლების მანძილზე, რაც უფრო დაიხვეწა დიაგნოსტიკის და მკურნალობის მეთოდები, მით უფრო გაუმჯობესდა შედეგებიც.

წამალი სრულად განკურნებისთვის ახლაც არ არსებობს, თუმცა პრეპარატების კომბინაციით შესაძლებელია დროული მკურნალობა, დაავადების სტაბილიზაცია და სხვადასხვა გართულებების პრევენცია, ისე რომ ადამიანმა ნორმალურ, ჩვეულებრივ რეჟიმში განაგრძონ ცხოვრება, საქმიანობა და არ შეეზღუდოთ კანონით მინიჭებული უფლებები და თავისუფლებები, მაგალითად როგორიც არის დასაქმების უფლება. ხშირია შემთხვევა როდესაც ამ ნიშნით ადამიანებს ათავისუფლებენ სამსახურიდან, უარს ეუბნებიან სხვადასხვა სამედიცინო მომსახურებაზე (სტომატოლოგიური, რეპროდუქციული, ოჯახის დაგეგმვა, სხვადასხვა დაავადების დიაგნოსტიკა, ანალიზები და ა.შ.)  აქ მიზეზი ისევ და ისევ შეიძლება იყოს არაინფორმირებულობა ან არასწორი ინფორმაციის ფლობა.

30 წელი არ არის ბევრი იმისთვის, რომ თავდაპირველი სტერეოტიპები გააცამტვერო და გააგებინო ადამიანებს რომ აივ დადებითის სიახლოვეს ყოფნა არ წარმოადგენს გარშემომყოფთათვის საშიშროებას და საფრთხეს.

საოცარი ფაქტები მოვისმინე სოციალური მედიის კვლევისა და განვითარების ფონდში ჟურნალისტებისა და ბლოგერებისთვის გამართულ შიდსის შესახებ საინფორმაციო შეხვედრაზე, წლების წინ ერთგან თანასოფლელებმა სახლი გადაწვეს, რადგან იქ მცხოვრები ადამიანი შიდსით გარდაიცვალა, მეორეგან გარდაცვლილის კუბოს ხელი არ მოკიდეს და ა.შ. მსგავსი ფაქტები.

აქაც ისევ და ისევ მიზეზი ის ბურუსია და ბინდია, რაც ამ დაავადებას/ინფექციას ახლავს თან. განსაკუთრებით კი რეგიონებში, სადაც არც თუ ისე ხელმისაწვდომია ინფორმაცია, ხშირ შემთხვევაში დაავადებას მალავენ, არ ხდება დროული დიაგნოსტიკა და მკურნალობა, გაცხადებულს კი კეთროვანივით არიდებენ თავს.

თუ არ იქნა შესაბამისი ყურადღება, მოვლა და მკურნალობა შეიძლება მწვავე რესპირატორული დაავადებაც (ე.წ. გრიპი) ლეტალურად დასრულდეს.

ამავე შეხვედრაზე პოზიტიური ამბავიც გავიგეთ, აივ დადებითი (ქალბატონი) დაქორწინდა და ახლა ბავშვის გაჩენასაც გეგმავენ, ჯანმრთელობას ვუსურვებ ახალ ოჯახს.

და მაინც დაავადების რა გადაცემის გზები არსებობს? 

1) დაუცველი სქესობრივი კონტაქტით (პრეზერვატივის გარეშე) აივ ინფიცირებულ პირთან;

2) ინფიცირებულ სისხლთან ან სისხლის პროდუქტებთან ექსპოზიციით – აივ ინფიცირებული ინექციების და სხვა ინვაზიური მანიპულაციებისას, არასტერილური დაბინძურებული სამედიცინო ინტრუმენტების გამოყენებით.

ყველაზე ხშირად გადაცემა ნარკოტიკების ინტრავენური მოხმარებისას ხდება აივ ინფიცირებული სისხლით დაბინძურებული შპრიცებისა და ნემსების გამოყენებით;

3) ინფიცირებული დედიდან ბავშვზე ორსულობის, მშობიარობის ან ძუძუთი კვების შედეგად.

 ამ უკანასკნელს რაც შეეხება, თუ კი დედა გადის ანტირეტროვირუსულ  თერაპიას და ბავშვს გააჩენს საკეისრო კვეთით, ინფექციის გადაცემის კოეფიციენტი მხოლოდ 1%–ს შეადგენს. ინფექციის რისკს ასევე განაპირობებს მშობიარობისას დედისმიერი ვირუსის კონცენტრაცია, რაც უფრო მეტია კონცენტრაცია, მით უფრო მაღალია გადაცემის რისკიც. ძუძუთი კვება კი 4%–მდე ზრდის გადაცემის რისკს. 

ინფექციის პრევენციის საუკეთესო და ეფექტური საშუალებაა უსაფრთხო სექსი, რისთვისაც არსებობს როგორც მამაკაცის, ასევე ქალის პრეზერვატივები და შპრიცების/ნემსების გაცვლის პროგრამები. 

მოგეხსენებათ, ინფორმაციის მასობრივად და ფართოდ გადაცემის საშუალება ისევ და ისევ ტელევიზია და რადიო გახლავთ. შესაბამისად მათი ვალდებულებაა ადამიანებს მიაწოდონ ზუსტი და მრავალმხრივი ინფორმაცია ინფექციის/დაავადების ირგვლივ, ასევე მაქსიმალურად შეეცადონ, რომ ნეგატიურ კონტექსტში არ განიხილონ სხვადასხვა ფაქტები.

ამ შეხვედრას 3 ტელეკომპანია აშუქებდა, თუმცა ისინი მხოლოდ დასაწყისში დაესწრნენ და სიუჟეტიც შესაბამისად მოკლე და არაფრის მომცემი გააკეთეს.

რაც შეეხება ტერმინებს და სახელდებებს, უპრიანია და კორექტულია თუ მოიხსენიებთ როგორც აივ დადებითს და არა ისე როგორც ხშირად მოიხსენიებენ, ”სპიდიანი”, “შიდსიანი”  უბრალოდ უხერხული და არაკორექტულია ადამიანების დიაგნოზით მოხსენიება.

 p.s. შეხებით სიყვარული გადადის, შიდსი არა 🙂 

მაესტროს სიუჟეტი 

იმედის სიუჟეტი 

 პალიტრა TV

რეალტივი :შ 

შიდსთან ბრძოლის საერთაშორისო დღესთან დაკავშირებით შიდსის ცენტრის აქცია საქართველოში. 

ასევე ამ დღესთან დაკავშირებით დაგეგმილია ღონისძიება – იხილეთ ბმული

Advertisements

One comment on “30 წელი

  1. გამოხმაურება: ბლოგერები შიდსის დღესთან დაკავშირებით იკრიბებიან « გახდი სოციალური!

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s