ჯადოსნური კვერცხი

თუ გსურთ პლეხანოვის აღმშენებლობაში დარწმუნდეთ ან მხოლოდ ტელევიზორში ხილვით დაკმაყოფილდით, ან გასწიეთ გამზირისკენ, იარეთ ჯიუტად შუაში და შენობებს ახლოს ნუ ჩაუვლით. სიარულის დროს ყურადღება მიაქციეთ ახლად დალაგებულ ქვაფენილს და  აქა–იქ ამოწეულ რკინებს  ფეხი არ წამოსდოთ.

უკვე 8 წელია სიტყვა ფასადს პირვანდელი მნიშვნელობა დაეკარგა და ჩვენს რეალობაში შენობის და ნაგებობის სინონიმად იქცა. შესაბამისად, აღმშენებლობის ეპოქის ნაცვლად შეგვიძლია თამამად გამოვიყენოთ გამოფასადების ეპოქა, გამოკვერცხებაც შეიძლებოდა მაგრამ, კვერცხებს იმდენად გამოკვეთილი ადგილი უჭირავთ დღეს და ისეთი დატვირთვა (შლოპანცები ადევს), რომ სჯობს იყოს თავისთვის ცალკე.

პლეხანოვის გამოფასადებაც სწორედ დღეს დასრულდა და ოფიციალურად გაიხსნა. გაიხსნა სავაჭრო ცენტრი, გაიხსნა გვირაბი, გაიხსნა ელვა შესაკრავი შარვალზე, თასმა ფეხსაცმელზე და ღრუბლები ცაზე.

აბა რა გითხრათ, არ მაქვს გამოცდილება, გარდა იმისა, რომ ყოველ დილას წინა საღამოს დაკეტილ კარს ვხსნი სამსახურში.

კვერცხის თემას რომ არ გადავუხვიოთ, მგონი ვიღაცამ ჯადოსნური კვერცხი იპოვა, საიდანაც ამოხტა ის ცნობილი წიწილა და იქ მომუშავე ადამიანებს არანორმალურად უხარისხო საქმე გააკეთებინა არანორმალურად სწრაფ დროში, რომელიც გაგიკვირდებათ და სულაც არ არის დასრულებული, უფრო სწორად, ნახევრამდეც არ არის გაკეთებული.

შენობების ძირითადი ნაწილი შიგნიდან ძირფესვიანად გასაკეთებელია, რომ აღარაფერი ვთქვათ სახელდახელოდ მიყრილ ქვაფენილზე და შურდულით შებათქაშებულ ექსტერიერზე. ჩუქურთმები და ქანდაკებები ბაღის ბავშვის ნაწვალებ პლასტელინის უფორმო ფიგურებს ჰგავს.

გარდა ამისა მეტრომდე აქამდეც “დასრულებული” და “გაკეთებული” იყო, მეტროს იქეთ ისევ გადაკეტილია და გასაკეთებელია, ოღონდ მათ ენაზე გასაკეთებელი, ცხადია.

ბევრი ამ პოსტს ჩაიკითხავს და ჩაიქირქილებს, აუ ეს დაუნახავიიი. დიახ ვერ ვხედავ. აბა ერთი გასეირნებით ხომ ვერ ვნახავდი ყველა მიფუჩეჩებულ და დაუსრულებელ შენობას თუ ადგილს.  მაცადეთ . . . თან კიდევ 11 კვერცხი გამოსაჩეკია  . . .  ;)

TO BE CONTINUED . . .

იხილეთ ფოტოები

წიწილა ჯადოსნური კვერცხიდან   

Vacant column

I sipped some lemon tea and held the hot cup in my hands for awhile. It was very cold in the room and I tried to let the warmth of the cup in me, through my frozen fingers. It was very late and I wanted to sleep as soon as possible, though I had to write a story for morning paper, it was my job and some readers, I don’t really know what kind of readers, waited for this story, every single morning.

I wasn’t paid well, so, I hardly kept myself from day to day. Though it was winter already, I even didn’t turn the heating on, it was too luxurious for me and I couldn’t afford it. Hot tea cup was my only shelter from extreme cold.

I experienced the moment like, when you want to write about some feelings, but either there is none or you are stressed so much that you don’t know what to share.  Who knows, maybe I had something to write, maybe I could invent some story,  but it was very hard to collect and then spread everything on the empty sheet of paper.

It was almost dawn, hot tea has already gone away, I couldn’t feel my fingers, I couldn’t feel that I still held the cold cup, squeezing it tightly in my hands and staring on an empty sheet, with no word on it.

I closed the laptop, put the cup aside and went to bed to warm it.

There will be no morning story in the morning paper. There will be absolutely vacant column, either telling something or absolutely nothing to its viewers.

——–

მონადირე – ნიკოლოზ შენგელაია

“როცა ლაპარაკია ქართველ რეჟისორებზე, განსაკუთრებით იმათზე, ვინც მწერლობიდან მოვიდა კინოში, ძალიან იშვიათად აქცევებ ყურადღებას მათ ლიტერატურულ შემოქმედებას. ალბათ ყველამ არა, მაგრამ იმათ კი, ვისაც ნიკოლოზ შენგელაიას კინოშემოქმედება შეუსწავლია იციან,  რომ იგი ადრე პოეტი იყო. კინორეჟისორობა შედარებით მოგვიანებით დაიწყო. გაგახსენებთ ლექსს “მონადირე”".  (ამონარიდი ა. ბაქრაძის წიგნიდან “კინო და თეატრი”)

“ბაი ბეთქილი . . .

თეთნულდიდან ნისლი ლილედა.

ფეხდამცდარ კდლიდან

თითო-თითოდ მოდის მთა–ბარი.

ზედ მონადირე . . .

გამოძახილს მოსდევდა ხმები:

ლილეო!!

დალი!!

რომ მწვერვალზე გადაენთები

თვალი მართალი,

ზედ ხანჯალი, იმედი კიდე.

შენ მონადირე,

უშბის წვერზე რომ დაეკიდე,

თვალებში გენთო თაფლის სანთელი.

მაგარი თეძო მეგობარია ვაჟკაცის მთაში

და ჩეგემიდაქნ გადმოტანილი სტამბულს

ეჭირა კბილებში კაჟი.

გახარებული ბედი მოგინდა,

შუბლს გიელვარებს თოვლის ნათელი.

მოგენატრება ჯიხვის ჯოგიდან

დამსკდარ კლდეების კორიანტელი.

მოდედებული სისხლი ძარღვებში

ათასში ერთი რომ აგიცილდეს,

გაიჭედება რკინის კუნთები.

ვიცი, რომ სოფლად არ დაბრუნდები.

თავგამეტებულს გზა გეადვილა,

სუნთქვამ მაღლობზე უფრო იმატა,

ცა

დაბალია თავშესაფარი.

ბაი ბეთქილი!!!

თეთნულდიდან ნისლი ლილედა.

ფეხამცდარ კლდიდან

ბურთებივით ცვივა მთა-ბარი!”

—————————

მისი ლიტერატურული მოღვაწეობა 1922 წლიდან იწყება, კინოში 1924 წლიდან გვხვდება, შესაბამისად ეს ლექსიც ამ პერიოდს უნდა მივაკუთვნოთ (ზუსტი წყარო არ მაქვს სამწუხაროდ).

პ.ს. თქვენი არ ვიცი და ამ ლექსის კითხვის დროს ჯერ მაგრად შემცივდა და მერე მთებზე სიარულით დავიღალე

იხილეთ მეტი

მცნება V – მოიპარე

მცნება V -არაფერია ორიგინალური

მოიპარე ყველაფერი რაც გაამძაფრებს შენს შთაგონებას და ასაზრდოებს შენს ფანტაზიას. აიღე ძველი თუ ახალი ფილმებიდან, მუსიკიდან, წიგნებიდან, ნახატებიდან, ფოტოებიდან, პოემებიდან, სიზმრებიდან, ყოველდღიური საუბრებიდან, არქიტექტურიდან, ხიდებიდან, ხეებიდან, ღრუბლებიდან, წყლიდან, სინათლიდან და ჩრდილებიდან.  მოსაპარად აირჩიე მხოლოდ ის, რაც პირდაპირ ეხმაურება შენს შინაგან სამყაროს.  თუ ამას გონივრულად გააკეთებ, შენი ქმნილება (და ნაქურდალი) ჭეშმარიტი იქნება; ჭეშმარიტება კი ფასდაუდებელია; ორიგინალურობა არ არსებობს. და ნუ შეგვაწყენ თავს ქურდობის შენიღბვით  - უბრალოდ ისიამოვნე ისე, თითქოს შენი შექმნილია.  და არასოდეს დაგავიწყდეთ ჟან ლუი გოდარის სიტყვები: “მნიშვნელოვანია არა ის თუ საიდან მოგაქვს, არამედ ის თუ საით მიგაქვს”

ჯიმ ჯარმუში, 2004 წელი 

ამ თარგმანის შთაგონების წყარო

მაგრამ მოპარვაც არის და მოპარვაც, რაზეც ჯარმუში საუბრობს ეს სხვა სახის მოპარვაა, მოიპარე, გადაამუშავე და შენებური ხედვით, შენი რაკურსით წარმოადგინე, დაგვანახე რაღაც ახალი კუთხით და არ გვაგრძნობინო რომ ეს მოპარულია, რომ ეს ზუსტი ასლია ერთი ერთში.

იდეების დამთხვევა, რომ დავიძინეთ ორივეს ერთნაირი სიზმარი გვესიზმრა და დილით რატომღაც ორივემ ჩაი დავლიეთ, სხვა თემაა და ამას მე ვერ განვიხილავ აქ.

ფილმებშიც, კლიპებშიც, რეკლამებშიც შეიძლება დაემთხვეს კიდეც ბევრი რამ, თითქმის ყველა ექშენ ტიპის ფილმში ერთი ტყვიით კვდება მოწინააღმდეგე და არცერთი ტყვიით ის ვისკენაც მაყურებლები ვართ, თითქმის ყველგან გაქანებული მატარებლიდან ან მანქანიდან მეორე მატარებელში ან მანქანში ვიღაც ხტება, და ასე შემდეგ, ამის ჩამოთვლა შორს წაგვიყვანს.

განსხვავება მათ შორის კი სწორედ, რაც ზემოთ აღვნიშნე განსხვავებული ხედვაა, განსხავებული დადგმა, მიდგომა . . . იდეა შეიძლება და ხშირად ასეც არის რომ ერთნაირია. აქ მე პრობლემას ვერ ვხედავ.

კარგ მაგალითად გამოდგება ფილმის “выкрутасы” შემთხვევა; ვინც ვნახეთ ყველას ერთსულოვნად გაგვახსენდა ქართული ფილმი “ფეოლა” და არც შევცდით; ფილმის გადაღების დაწყებამდე რეჟისორ გაბრიაძეს მოლაპარაკებები ჰქონდა ქართულ მხარესთან სცენარის შესყიდვასთან დაკავშირებით. მოლაპარაკება ვერ შედგა (ზუსტი მიზეზი არ ვიცი) და იდეა უბრალოდ წაიღეს და ისე წაიღეს, რომ ვერაფერს მოედავები, შესანიშნავად შეფუთეს და გააკეთეს ფილმი, რომელმაც მარტის მდგომარეობით $12,391,856 მოიტანა.

მე არ ვცდილობ გავამართლო ამ რეკლამების შემსრულებლები, პირიქით, თუ კი არის და აქვთ იმის ტექნიკური შესაძლებლობა რომ ასეთი კარგი ხარისხის რეკლამები შეასრულონ, თუნდაც ზუსტი ასლი, რომელიც მასებზე მუშაობს, რატომ გაუჭირდათ იდეის ფორმირება/ტრანსფორმირება და რატომ არ ექცევა სათანადო ყურადღება რეჟისურას.

მაგრამ დამკვეთმაც ხომ უნდა მოითხოვოს? თუ კი დამკვეთი ზუსტი კოპირების შემთხვევაშიც იხდის ფულს, მაშინ დამეთანხმებით, რომ ზედმეტ ჭმუნვებზე და იდეების ტრანსფორმირებაზე თავს არავინ შეიწუხებს.  ეს არის და ეს.

უახლესი ფორმაციის ჟურნალისტის იდეალი

„იდეალურ ჟურნალისტს, როგორც კარგ ვირს, შეუძლია ყურები გააპარტყუნოს, როცა ზურგს უკან შოლტის ხმა ესმის. საჭიროა მას ჰქონდეს ძაღლის ყნოსვა, რომ დროზე აიღოს გეში, საიდან მოდის შემწვარ–მოხრაკულის სუნი, ჰქონდეს ფოცხვერის თვალი, რომ მყის დალანდოს, ვინ ეცილება ლუკმაში, ან ვინ შეიძლება შეეცილოს; თხუნელასავით მოიმკვდარუნოს თავი, როცა საფრთხე ემუქრება;  იაროს ისეთი ცვალებადი და უხმაურო ნაბიჯით, რომ ვერავინ შეამჩნიოს, რა ღრმად შეტოპა;

თუ იდეალურ ჟურნალისტს ეტყვიან, ღრმად შეგიტოპავსო, საჭიროა, მან კიბორჩხალასავით, ცხრაფეხასავით დაიხიოს უკან. ამისთვის უნდა იცოდეს გველივით სრიალი, ხვლიკივით იცვლიდეს კანს შესაფერ დროსა და ადგილზე . . .

ვინ მიაღწია ჩვენში ჟურნალისტის ამ იდეალს?

თუ ნამუსზე ხელს არ ავიღებთ, უნდა ვაღიაროთ, რომ  აღწერილ ნიშნებს ყველაზე მეტად უახლოვდებიან მხოლოდ ორნი „მოსკოვსკიე ვედომოსტი“ და „ნოვოე ვრემიას“ პატრონები. მხოლოდ ერთი უნარი აკლია „მოს.ვედ“-ს  . . ., რაც სამაგიეროდ აქვს „ნოვოე ვრემიას“: მაიმუნობის უნარი, – მხიარული იერი მისცეს ყველაზე ბილწ, საზიზღარ ამბებს.“

 ————————

 ეს გახლავთ ამონარიდი სატირულ-იუმორისტული ჟურნალიდან, ამ და სხვა ანალოგიურ მასალებს 1882 წელს, საცენზურო კომიტეტმა, საგანგებო პოლიტიკური მოსაზრებით კონფისკაცია გაუკეთა.

რევოლუციამდელ საქართველოში ანტისახელმწიფოებრივად მონათლული მსჯავრდებული სატირა დღის სინათლეზე გამოვიდა დაახლოებით 88 წლის შემდეგ გ. ნიშნიანიძის  კრებულში ‘სიცილის არქივიდან“.

რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს დღეს გამართულ პრესკონფერენციას სხვა ვერაფერი მივუსადაგე, გარდა თითქმის 130 წლის წინანდელი ამონარიდისა.

 პ.ს. „მოსკოვსკიე ვედომოსტი“ და „ნოვოე ვრემიას“  ნაცვლად ნებისმიერი ქართული მედია საშუალება ტექსტისთვის მორგებადი და ხრახნვადია.